986

صنايع دستي گرايش پژوهشي هنرهاي سنتي

مجموعۀ حرم حضرت ‌عبدالعظيم حسني (ع) در شهرري، داراي گنجينه اي از تزييناتي نظير كتيبه-نگاري است كه علاوه بر كتيبه هاي كاشي هفت رنگ، كتيبه هاي كاغذي به رقم ميرزاعمو به دليل شيوه متفاوت اجراي خط بر روي كاغذ، اسنادي مهم در جهت مطالعه روند تحولات قلم نستعليق در خوشنويسي و كتيبه نگاري محسوب مي شوند. اين پژوهش با استفاده از منابع‌ كتابخانه اي-‌ ميداني و روش مشاهده اي- ‌توصيفي و تحليلي به اين پرسش ها پاسخ داد كه: 1- خوشنويسيِ انواع كتيبه هاي نستعليق ميرزاعمو در اين مجموعه از چه ويژگي هاي شكلي و تركيب بندي برخوردار بوده است؟ 2- چگونه و بر اسـاس كدام مولفـه ها مي توان، كتيبـه هاي نستعليق ميرزاعمو را طبقه بندي نمود؟ 3- مهـم ترين شاخصۀ كتيبه هاي ميرزاعمو در مجموعۀ حرم حضرت ‌عبدالعظيم حسني (ع) از نظر شيوه نستعليق¬نويسي دوره قاجار كدام است؟ نتايج حاصل از اين پژوهش نشان داد كه اولويت زيبايي بصري بر خوانشِ متن كتيبه، درج تاريخ به شيوه قلم نسخ، پُر كردن فضاي خاليِ قاب ها توسط علايم نگارشي و تزييني، شيوه متفاوت در نگارش فضاي داخليِ حرف "ع"، استفاده بيشتر از كادر و قاب بندي منحني به جاي زاويه دار، دو نوع تشديدگذاري با اقلام نستعليق و نسخ و نيز دو تا هفت خط كرسي، از ديگر ويژگيهاي شكلي در كتيبه هاي اين خوشنويس بود. كتيبه هاي مذكور با دو مضمون مذهبي و شاهانه در قالب كتيبه هاي كاغذي به تاريخ 1291 ه.ق و كتيبه هاي كاشي هفت رنگ به تاريخ 1301 ه.ق قابل بررسي و طبقه بندي بودند كه از نظر‌ اجرايي، برخي شاخصه ها و استانداردهاي سواد بصري در كتيبه نگاري سبك دوره دوم قاجار، نظير بزرگ نويسي، تغيير مختصات و تا حدودي انسجام‌ نسبي در شاكله حروف و كلمات را دارا بود. واژگان كليدي: دوره قاجار، كتيبه نگاري، قلم نستعليق، شهر ري، مجموعۀ حرم حضرت عبدالعظيم حسني (ع)، ميرزاعمو.

عطار زاده، عبدالكريم

1397

179ص.: مصور (بخشي رنگي)، جدول

The Documentation and Manuscript Analysis of Nastaliq Inscriptions by Mirza Amou in Abdul Azim Hasani Shrine Complex

1/1/1900 12:00:00 AM

Qajar era , Inscription , Nastaliq , Shahr-e Ray , Abdul Azim Hasani Shrine Complex , Mirza Amou

2262

كارشناسي ارشد

2261