806

نقاشي

سير تحول تصويرگري پيكره حضرت جبرئيل(ع) در نگاره هاي معراج نامه ي شاهرخي

جبرييل(ع)، يكي از 4 فرشته مغرب الهي است، كه نه‌تنها در هنر اسلامي، كه در ميان ايرانيان نيز از جايگاه والايي برخورد است. او همواره، رابطي بوده، ميان انسان و خدا (پيامبران و خدا)، در دين اسلام نيز، اوست كه بر پيامبر نازل مي شود، و پيام خداوند را برايش بازگو مي‌كند. ازجمله نقش‌هاي مهمي كه بر دوش فرشته‌ ي جبرييل(ع) بوده، راهنمايي پيامبر اسلام، در معراج است. كه اين روايت معراج بارها توسط هنرمندان، بازسازي‌شده و موضوع بسياري از نگارگي‌هاي ايراني –اسلامي قرار گرفته. معراج نامه شاهرخي، نمونه‌ي بسيار معروفي است از روايت داستان معراج و نگارگري‌هاي آن بسيار قابل‌تأمل هستند. پيش‌ازاين نيز در مورد معراج نامه شاهرخي بسيار تحقيق‌شده، و از بسياري منظر موردبررسي قرارگرفته. تمركز اين تحقيق، چرايي تغيير ظاهر پيكره حضرت جبرئيل در صفحات معراج نامه است. جبرييل(ع) كه از ديرباز و در تمامي اديان هميار و هم‌سفر پيامبران بوده، و رابط آن‌ها باخداي متعال است، و حتي در ايران نيز او را هم‌رتبه‌ي فرشته‌ي سروش قرار داده‌اند و ازاين‌رو اهميت او در نزد اديان و حتي ايرانيان بارز است، با توجه به تمام اين‌ها، به نظر مي‌رسد داراي يك ظاهر واحد و منسجم در تصاوير پيوسته معراج نامه، نباشد. اين در حالي است كه درضميمه صفحات معراج، حضرت محمد و حتي براق، در مقابل پيكره جبريل از ثبات بيشتري برخورد مي‌باشند. ازآنجايي‌كه عمل سهل‌انگاري در هنر نگارگري جايي ندارد، شايد دليل موجه‌ تري براي اين تغييرات وجود داشته باشد. تحقيق حاضر نشان مي دهد كه عواملي از قبيل تركيب‌بندي ، نبودن و نداشتن شكلي واحد در كهن‌الگوها و حافظه‌ي قومي (هنرمند) هنرمندان و يا حتي خصلت ماورايي جبريل كه به او امكان تطبيق با محيط را مي‌دهد. و حتي ممكن است، همه‌ي اين‌ موارد در كنار هم، جوابي به چرايي سؤال اين تحقيق باشد.

تهي بيكران

خسروي، خسرو

1396

197ص.: مصور (بخشي رنگي)، جدول

1/1/1900 12:00:00 AM

The evolution of the image of the figure of Hazrat Gabriel (AS) in the images of the ascension of Shahrokhi's letter

Gabriel , Ascension letter , Shahrokhi Ascension Letter , Iranian_Islamic Painting

Unlimited

كارشناسي ارشد