720

مهندسي معماري اسلامي

آيين در فرهنگ كهن ايران زمين از ديرباز جايگاه ويژه اي داشته است و سوگ به عنوان بخشي از آيين سابقه اي ديرينه دارد. آيين سوگواري، پيش از اسلام با سوگ سياوش آغاز گرديد و پس از اسلام، با شهادت امام حسين(ع) و يارانش، بر بستري كه از پيش در ايران زمين مهيا بود، روييده و پرورده شد. سوگواري مذهبي در ايران همواره با نوعي نمايش آييني همراه بوده است و بسترهاي مناسبي را براي مشاركت جمعي فراهم آورده است. تعزيه به عنوان يكي از نمايشي ترين سوگ ها، در راستاي اعتلاي شيوه هاي نمايشي، آيين ها و خرده آيين¬هاي مراسم سوگ ايراني، تاريخي به قدمت تمدن اسلامي در ايران دارد. به پيرو برگزاري نمايش هاي مذهبي فضاهايي از قبيل تكيه، حسينيه و ميدان شكل گرفت تا اجتماعات مذهبي در اين اماكن به سوگواري براي سرور و سالار شهيدان بپردازند. تكايا بعد از مساجد، پايگاه معنوي مسلمانان به خصوص شيعيان به شمار مي رود و از عناصر جدايي ناپذير كالبد شهرها و روستاها مي باشد. اين فضاها معمولاً در محل گره ها و مفاصل شهري شكل مي گرفتند. تكيه، ابتدا محل تجمع صوفيان بود، بعدها با گسترش تشيع و زوال صوفي گري اين مكان به محل برگزاري آيين نمايشي سوگواري امام حسين (ع) تغيير كاربري داد و به محل تجمع اقشار مختلف جامعه تبديل گشت. چنين فضاهايي در ايام عادي سال به عنوان محل ملاقات و جمع شدن ساكنان مورد استفاده قرار مي گرفته و نقش مهمي در ايجاد تعاملات اجتماعي داشته است. حكومت‌هاي محلي در گذشته از تعزيه به عنوان ميراث معنوي حمايت مي‌كردند و يكي از اين حمايت‌ها ساخت تكيه دولت بود، اما متاًسفانه اين حمايت‌ها در دوران معاصر وجود ندارد. در اين راستا ايجاد رويكردي تازه نسبت به طراحي چنين فضاهايي از مواردي است كه خلاً آن در كشور به چشم مي آيد. نگارنده در اين پژوهش به مطالعه ويژگي هاي كالبدي تكايا و حسينيه‌هاي ايران در دوران طلايي معماري تكايا و حسينيه‌ها، مي پردازد تا به مشتركاتي در معماري آنها دست يابد و از آنها در طراحي فضايي جهت برگزاري مراسم مذهبي سرور و سالار شهيدان استفاده كند.

متدين، حشمت‌الله

1393

153 ص.: مصور، جدول، نقشه

1/1/1900 12:00:00 AM

mourning , Taziyeh , Tekiyeh and Hoseiniyeh , architectural structure

كارشناسي ارشد

معماري