701

مهندسي معماري اسلامي

مسجد بي گمان ارزنده ترين بنايي است كه در شهرهاي اسلامي از ديرباز تاكنون ساخته مي شود، اگر در شهرهاي اروپايي، بازار يا مدرسه محور شكلگيري محله، منطقه و شهر است، در سنت شهرسازي اسلامي همواره مسجد محور شكلگيري اين فضاها بوده است. مسجدها قلب فعاليت هاي شهر اسلامي و مركز توجه جامعه است، فضايي كه عموم مردم در آن حضور دارند و بهره برداري مي كنند، و از اين جهت است كه شكل گيري تعامل اجتماعي و پس از هويت جمعي در مكان مسجد و تعبير فيزيكي آن با مكان رفتارهاي مسجد پيوند ديرينه اي دارد. مسجد همواره يكي از عناصر مهم فضاي شهري در شهر هاي اسلامي بوده است. درواقع فضاهاي شهري مي توانند به عنوان اصلي ترين خاستگاه بروز ايده توجه به كالبد در كنار توجه به روابط و كنش هاي اجتماعي مطرح گردند. اين پژوهش به بررسي رفتارشناسانه فضاي مسجد و تعاملات صورت گرفته در آن مي پردازد. و در پي يافتن چگونگي اين رفتار ها و تاثير كالبد مسجد در هويت اين رفتار هاست. از آنجايي كه هدف پژوهش بررسي هويت مساجد معاصر در شهر كنوني جامعه اسلامي و به ويژه شهر تهران است، پرسش پژوهش اين است كه : چه شكلي از ساختار فضايي مسجد براي برقراري ارتباط با مردم و ايجاد هويت مناسب مسجد بهتر پاسخگو بوده است؟ و همچنين كدام مسجد ها توانسته اند مكاني كاربردي و با كيفيت براي مردم ايجاد كنند؟ اين مسجد ها چه كيفيت هاي فضايي دارند و چه رفتارهايي در اين فضاها شكل گرفته است. در اين پژوهش با بهره برداري از روش رفتار شناساني همچون، ادواردهال، جان لنگ، اروين آلتمن، و ديگران به بررسي مكان - رفتار هاي مسجد پرداخته شده است. همچنين اين پژوهش با استفاده از پارادايم آزادپژوهي و روش نيمه تجربي و با بررسي هاي كتابخانه اي و ميداني به بررسي رابطه فضايي مسجد و رفتار مردم در آنها پرداخته است. گروهي از مهمترين مساجد و فضاهاي مذهبي تهران كه در مناطق شهر داراي اهميت بوده اند با روش گروه بحث انتخاب شده و با استفاده از يك فرآيند مشاهده و تحليل متشكل از داده هاي كمي و كيفي، مزايا و معايت فضايي - كالبدي آنها دسته بندي و تفسير شده است. پژوهش با بررسي هاي صورت گرفته به نتايجي در طراحي فضاي مسجد رسيده كه به مكانيابي، سلسله مراتب ورود، كاربري هاي پيرامون، شكل فضاي باز مسجد و عناصر فضايي كالبدي آن ارتباط دارد و كيفيت اين فضاها مي تواند نقش بسيار مهمي در نوع ارتباط كاربران و هويت مكان-رفتار فضاي مسجد در دراز مدت داشته باشد.

مطلبي، قاسم

مشايخي، محمد

1393

183 ص.: مصور، نقشه، نمودار

1/1/1900 12:00:00 AM

mosques , skeleton , social Ethology

كارشناسي ارشد

معماري