64

سينما

واكاوي سينماي اصغر فرهادي بر اساس مفهوم گفتمان و مناسبات قدرت ميشل فوكو

ارتباط عميق ميان سينما و بازنمايي علاوه بر خلق مناسبات كلامي و بازسازي موقعيتهاي جاري در ساحت تجربه هاي فردي و اجتماعي، در احقاق درك عميق تر و پيچيده تر از روابط پنهان تري از مفاهيم و معاني در لايه هاي جامعه و فرد، ايفاي نقش مي كند. مجموعه اي از ارزشها و اولويتها و انتخاب هايي كه ريشه هايش در مواجهه با صورت جامعه پنهان است اما در نتيجه ي تصادم با آن، دريافتي عميق تر و شناختي متفاوت تر از صورت آن، حاصل مي آيد. كه در پي آن منابع تاثير گذار در فرآيند اولويتها و ارزشها مكاشفه مي شود. از اينرو گفتمان هاي جاري در جامعه و قدرت هاي تشكيل دهنده ي آن و در مقابل مقاومتهاي ايجاد شده در برابر آن با توجه به مفاهيم اساسي ميشل فوكو مورد توجه قرار مي گيرد و سعي مي شود مصاديق آن در آثار سينمايي اصغر فرهادي واكاوي گردد كه خود بيانگر ارتباط پيچيده و در عين حال عميق مفاهيم جامعه شناسي و شيوه بازنمايي آن در سينماست كه در نهايت منجر به ثبت موقعيتهايي مي گردد كه قابليت ديده شدن دارد وحتي سهم دقيق تر و همگاني تري نسبت به ساير متون در افشاي مناسبات حاكم در جامعه داراست. بنابراين ضمن پرداختن به مفاهيم بنيادي از منظر مشيل فوكو به مفاهيم اصلي ژاك لكان نيز اشاره شده است تا ادراك درست تري از فرديت و فرآيند مواجهه ي فرد با فقدان ها صورت پذيرد. اينكه فرد چگونه به دركي از هويت و تناسب خود با سايرين مي رسد و چطور با برخورد با هنجارهاي مقتدرتر از دريافت خود سقوط مي كند و در موقعيتي گسسته مي شود. با توجه به مفاهيم مورد بررسي و مطالعه دلالتهاي تصويري آن در يك متن سينمايي، اين پژوهش روش تحليل گفتماني را در تحليل نظري خود بكار گرفته است و ضمن مشخص نمودن ضرورت پژوهش و اهداف آن در ابتدا مفاهيم اصلي قدرت – گفتمان – مقاومت و دانش را از ديدگاه ميشل فوكو ارائه نموده و سپس به مفهوم بازنمايي و مفاهيم اساسي ژاك لكان، به ويژه مفهوم «حيث واقع» اشاره نموده است. و سپس در فصل سوم با بكارگيري روش تحليل گفتماني و تحليل گفتماني انتقادي، مفاهيم اشاره شده را در قالب يافته ها در آثار سينمايي اصغر فرهادي تطبيق داده است تا رويكردهاي نظري اين پژوهش را دراين آثار واكاوي نمايد. و در عين حال به هدف اصلي خود كه شناختي موشكفانه از جامعه ي كنوني ايران و مناسبات حوزه هاي ارزشي آن است، دست يابد. اگرچه در جبهه اي ديگر، به شكلي غير قابل اجتناب به رابطه ي تنگاتنگ مفاهيم اجتماعي و روانكاوانه در ساحت تصوير، به قابليت و ظرفيت ظريف و عميق سينما با چنين حوزه هاي گسترده ي نظري نيز پي خواهيم برد.

فيلم كوتاه

روحاني، علي

110ص.

1/1/1900 12:00:00 AM

Asghar Farhadi's analysis of the concept of discourse and power relations by Michel Foucault

Discourse , Power , Resistance , Individuality , Asghar Farhadi , Michel Foucault

159

Short film

كارشناسي ارشد

158

هنر