480

ادبيات نمايشي

راهكارهاي اقتباس نمايشي داستان هاي مثنوي

مثنوي مولانا به سبب ساختار داستاني اش، همواره مورد توجه اهل ادب ونمايش معاصر ايران وگاه جهان بوده است. داستان هاي مثنوي فقط وسيله اي در خدمت تفهيم و شرح مفاهيم انتزاعي، عرفاني و يا اخلاقي نيستند. بلكه اين داستان ها با ساختار ويژة مبتني بر عناصر داستاني، حيطه هاي معرفت شناسي، انسان شناسي، و هستي شناسي را نيز در بر دارند و حاوي آموزه هاي عرفاني و ادبي ممتاز و برجسته‌ در قالب و ساختار داستان و نمايش هستند. شيوه هاي روايت، رسايي، فصاحت و بلاغت و بيان هنري اين حكايت‌هاست كه بر ذهن شنوندگان اثر مي‌گذارد و آنان را برمي‌انگيزد كه در همان مسير گام برداشته و حتّي برخي از آنها را در غالب نمايش براي بيان انديشه‌هايش به‌كار ‌گيرند. براي يافتن ظرفيت‌هاي نمايشي اين روايات به جز آشنايي با تفكر و انديشه‌ي مولانا و شيوه‌ي نگارش او، آشنايي و تسلط بر عناصر ساختارهاي نمايشي كه اين ظرفيت‌ها را تشكيل مي‌دهند نيز ضروري است. اين امر از طريق جستجوي عناصر نمايشي در اين داستان‌ها و تحليل انواع شيوه‌هاي به‌كارگيري آنها در نمايش، تحقق يافته است. در اين پژوهش، پس از تحليل و بررسي داستان هاي مثنوي، مطابق با معيارهاي نظريه پردازان و منتقدان ادبي معاصر دربارة عناصر داستاني، نتيجه گرفته مي شود كه حكايات مثنوي مولوي، با وجود فاصلة زماني بسيار با عصر ما، بسياري از عناصر داستاني مانند زاويه روايت، پيرنگ، گفت وگو و .... را دارا بوده و با بررسي نمونه اي از حكايات آن از منظر هرمنوتيك و نظرات بارت و ژنت پيرامون بينامتنيت، يافته‌هاي اين پژوهش ارزش‌هاي نمايشي نهفته در روايت هاي مثنوي را آشكار ساخته و زمينه‌ي تبديل آنها به نمايشنامه و نمايش را مساعد مي سازند. لازم به ذكر است كه اين پژوهش كيفي بوده و از روش تحليل محتوي سود مي جويد.

نمايشنامه شيخ شريف

ناصربخت، محمدحسين

معافي، فرزاد

1394_1395

138ص.

1/1/1900 12:00:00 AM

Strategies for theatrical adaptation of Masnavi stories

Rumi's Masnavi , structuralism , hermeneutics , intertextuality , Bakhtin , Bart , Genet

Sheikh Sharif's play

كارشناسي ارشد

هنر