4536

ارتباط تصويري

اين پژوهش با هدف شناسايي، تحليل و صورت‌بندي معيارهاي اخلاق حرفه‌اي در كاربست هوش مصنوعي در صنعت فيلم‌سازي ايران، با تمركز بر جلوه‌هاي بصري و پديدهٔ جعل عميق، انجام شد. با توجه به خلأهاي ادبيات داخلي دربارهٔ رضايت آگاهانهٔ افراد، حريم خصوصي، اصالت اثر و تحديد حدود مسئوليت‌هاي حقوقي، رويكرد كيفيِ اكتشافي به‌كار گرفته شد. داده‌ها از طريق مصاحبه‌هاي نيمه‌ساختاريافته با خبرگان (كارگردانان، تهيه‌كنندگان، متخصصان جلوه هاي بصري، حقوق‌دانان رسانه و نمايندگان صنفي) گردآوري گرديد و نمونه‌گيري هدفمند تا رسيدن به كفايت نظري ادامه يافت. متن مصاحبه‌ها پس از پياده‌سازي با روش تحليل مضمونِ قياسي–استقرايي كدگذاري و مضامين در سطوح مفهومي مرتبط سازمان‌دهي شد. يافته‌ها نشان داد: نخست، فقدان پروتكل‌هاي روشن براي اخذ و مستندسازي رضايت، ريسك بازنمايي غيرمجاز چهره و صدا را افزايش مي‌دهد؛ دوم، تمايز ميان كاربست‌هاي «ارتقايي»، «تركيبي» و «توليد» و پيامدهاي قرارداديِ هركدام به‌قدر كافي شفاف نيست و بستر منازعات حقوقي را فراهم مي‌كند؛ سوم، الزامات شفافيت فني از جمله برچسب‌گذاري خروجي‌هاي مبتني بر هوش مصنوعي و ثبت زنجيرهٔ توليد—در رويه‌هاي جاري نهادينه نشده است؛ چهارم، سازوكارهاي جبران خسارت و تخصيص مسئوليت ميان كارفرما، تيم جلوه‌هاي بصري و مالك فناوري نيازمند بازطراحي مبتني بر ريسك است؛ و پنجم، نبود رهنمودهاي صنفي و برنامه‌هاي توانمندسازي همسو با استانداردهاي بين‌المللي، استقرار رفتار حرفه‌اي منسجم را دشوار مي‌سازد. بر اين اساس، پژوهش چارچوبي چند سطحي پيشنهاد مي‌كند كه شامل الحاق بندهاي استاندارد رضايت و افشاي به‌كارگيري هوش مصنوعي به قراردادها، تفكيك رده‌هاي كاربرد و تعيين الزامات متناظر، الزامي‌سازي نشانه‌گذاري فني و مستندسازي فرايند توليد، و تعريف سازوكار جبران خسارت و مسئوليت‌پذيري مبتني بر ريسك است. اجراي اين چارچوب مي‌تواند به كاهش معنادار ريسك‌هاي اخلاقي و حقوقي بينجامد و مسير توسعهٔ مسئولانهٔ فناوري‌هاي هوش مصنوعي در اكوسيستم فيلم‌سازي ايران را هموار كند.

خجير، يوسف

صادقي، روانبخش

1404

178ص.: جدول

Development of Professional Ethical Standards for the Use of Artificial Intelligence in Filmmaking (With Emphasis on Deepfake)

artificial intelligence , deepfake , visual effects (VFX) , professional ethics , privacy , Iranian cinema

كارشناسي ارشد

هنر