4516

ادبيات نمايشي

مطالعات فرهنگي كه به دو معناي عام و خاص اشاره دارد به‌طور خاص به شاخه‌هاي نقد ادبي نظارت دارد و درمعناي عام نيز به بررسي مسائل فرهنگي در هرجامعه‌اي مي‌پردازد. از اين رو پژوهش حاضر در وهله‌ي اول فرهنگ عامه را از ديد مكاتب جامعه‌شناسي بررسي مي‌كند. با مطالعه‌ي ديدگاه هركدام از اين نظريه‌ها مشخص مي‌شود كه فرهنگ عامه علاوه بر ايفاي نقش تعيين كننده در اجتماع ابزار بسيار قدرتمندي در هنر نيز به‌شمار مي‌رود. سپس در ادامه‌ي روند، اين تحقيق نمايشنامه‌هاي نويسندگان مازندراني را كه با تم فرهنگ عامه به نگارش درآمده‌اند، با هدف نگاهي به جايگاه اين آثار در سطح ملي مورد بررسي قرار مي‌دهد. درواقع هدف از اين پژوهش يافتن علل كم برخوردار بودن نمايش مازندران از رتبه‌ و امتياز مناسب به‌عنوان يك جزء از كل نمايش ملي است. در اين راستا علاوه بر استفاده از منابع كتابخانه‌اي در نگارش بخش نظري، براي نگارش فصل‌هاي سوم و چهارم از روش مصاحبه از موردهاي پژوهشي نيز بهره برده شده است. نتيجه اينكه بررسي آثار با تكيه بر مطالعات فرهنگي و مروري بر آثار چندتن از نمايشنامه‌نويسان مازندراني و واكاوي عناصر و مؤلفه‌هاي بومي هركدام از آن‌ها، مشخص مي‌كند كه در اين متون فرهنگ عامه به‌عنوان عنصري كه متن را تحت سيطره‌ي خودش دارد مورد استفاده قرار گرفته است. به‌عبارت ديگر استفاده از تم فولكلور كيفيت متن را تا حد زيادي تحت تأثير قرار داده است. در اكثر مواقع كشش و بار جذابيت درام به روي جذابيت‌هاي موجود در اسطوره يا فرهنگ بومي گذاشته شده است. براين اساس اين وضعيت مي‌تواند تا حدودي پاسخ سوالات متعدد درخصوص جايگاه تئاتر مازندران در كشور را بدهد. نكته‌ي ديگر اينكه زماني كه متن‌ها از جذابيت‌هاي بومي فاصله مي‌گيرند شخصيت‌هاي واقعي‌تري خلق مي‌شوند و موقعيت‌ها دراماتيك‌تر مي‌شود. از اين رو بازنگري در نگارش آثار با محوريت فرهنگ فولكلور مي‌تواند به تغييرات مثبتي درخصوص تئاتر مازندران بيانجامد. البته علت اين امر مي‌تواند چالشي بودن خلق آثار با رويكرد فرهنگ عامه باشد كه ناچار مي‌بايست هم براي مخاطبان بومي و هم مخاطبان غيربومي جذابيت لازم را داشته باشند. همين نكته باعث شده كه بيشتر نمايشنامه‌نويسان مازندراني به‌طور كلي از نگارش با تم فولكلور دست بكشند و يا اين عنصر را در حد استفاده از چند ديالوگ كوتاه محدود كنند كه اين خود مي‌تواند آسيب ديگري به هنر تئاتر در مازندران و حتي نمايش ملي باشد. دستاورد اين پژوهش براين نكته تاكيد دارد كه علت ديده نشدن تئاتر مازندران به دو عامل بستگي دارد. يكي از اين عوامل نمايشنامه‌هايي است كه توسط نويسندگان مازندراني به نگارش درآمده‌اند و اغلب اين آثار محتواي غيربومي دارند. درهر صورت مي‌توان گفت كه نفوذ و نزديكي استان تهران به مازندران و سيطره‌ي نمايش ملي بر آثار بومي توليدي در مازندران فرصت ديده شدن و رقابت را از هنرمندان تئاتر مازندران گرفته است.

شب روباه

آقاجمالي، بهزاد

1403

101ص.

Manifestations of Popular Culture in Mazandaran Theater

Popular culture , Mazandaranian theatre , cultural studies , folkloric theme , national theatre

The Night of the Fox

كارشناسي ارشد

هنر