4510

تصويرسازي

سوررئاليسم به عنوان سبك هنري برخاسته از قرن بيستم در فرانسه، با هدف عبور از مرزهاي خودآگاهي و منطق، بر تجسم بخشيدن طبقات مبهم، خاموش، نامعلوم و مستور روان انسان از طريق ارائه تصاوير در لفافه و استعاري همت گمارد. تجسماتي كه تجليات رازگونۀ تخيلات و صورت‌هاي خيال‌انگيز و شگفتي بودند كه تمايزات وسيعي در مقايسه با رويكرد واقع‌گرايانه داشت. اين سبك در دنياي معاصر امروز شاخه‌هاي هنرهاي تجسمي را تحت تاثير خود قرار داده است. در بستر هنري ايران نيز هنرمندان بسياري در آثار خود از اين سبك براي ارائه فرم و محتواي مورد نظرشان بهره برده‌اند. در اين ميان، تصويرسازان نيز مخاطبان را با ابزاري محسوس به دنيايي نامحسوس، به محيطي ماوراي واقعيت، سوق دادند. در دهه‌هاي اخير تصويرسازي به عنوان يكي از شاخه‌هاي حائز اهميت هنرهاي تجسمي، جايگاه ويژه‌اي در بازنمايي مفاهيم چند لايه و بيان دغدغه‌هاي فرهنگي- اجتماعي در ميان مخاطبان بزرگسال يافته است. برخلاف تصور مرسوم و سنتي كه تصويرسازي را در قاب تصويري كودكان و نوجوانان محصور مي‌دانستند؛ درهنر معاصر ايران، تصويرسازي بزرگسال به مثابه بستري براي بيان تجريدي، روايتگري‌هاي عميق دروني و تحليل‌هاي اجتماعي، حضور پيدا كرده است. عليرغم ارتقاء و بسط روزافزون تصويرسازي در حيطه بزرگسالان در ايران، يكي از جريانات مهم و موثر،كه «به ندرت»، در منصه خرد تحليلي مورد پژوهش قرار گرفته، تحليل مولفه‌هاي سوررئاليستي در آثار تصويرگران معاصر براي مخاطب بزرگسال است. رويكرد سوررئاليستي به واسطه پتانسيل و بستر وسيعي كه در برقراري ارتباط ميان ضمير ناخودآگاه و واقعيت دارد يكي از مهمترين رويكردهاي بكار گرفته در آثار برخي از تصوير گران معاصر ايراني محسوب مي‌شود. جامعه منتخب آماري پژوهش، شامل مجموعه‌اي از آثار تصويرگران منتخب در حوزه بزرگسال است كه در بازه زماني بين دهه‌هاي 1380 تا1400 خلق شده‌اند. سعي برآن است كه با مطالعه‌ي آثار منتخب تصويرگراني چون: نگين احتسابيان، پژمان رحيمي زاده، مرجان وفائيان، عطيه ضيغمي، مانلي منوچهري، مهكامه شعباني، به تحليل آثارشان پرداخته و به تبيين لايه‌هاي نهان در تصاوير پرداخته شود. حركت و نفوذ در عمق طبقات مغزي؛ آنچه كه مدنظر پيشگامان اين مكتب بوده است. روش اين پژوهش كيفي، با رويكردي توصيفي_تحليلي و مبتني بر تحليل محتوا است. گردآوري داده‌ها از طريق منابع كتابخانه‌اي، كاتالوگ‌ها، نمايشگاه‌ها و بهره‌گيري از مصاحبه‌هاي موجود در منابع اينترنتي استخراج شده است. نتايج پژوهش بر اين مطلب اذعان دارد كه هر يك از هنرمندان مورد مطالعه، با بهره‌گيري از عناصر رويا، خيال، استعاره‌هاي بصري، تركيب‌هاي غيرمنطقي و فضا سازي‌هاي ذهني، به بازآفريني روايت‌هاي شخصي و اجتماعي در قالبي سوررئاليستي پرداخته‌اند. اين آثار نه تنها، بازتابي از تأثيرپذيري از سنت سوررئاليسم جهاني هستند، بلكه داراي خصيصه‌هاي منحصربه‌‌ فرد بومي، فرهنگي و روانشناختي هستند كه با دغدغه‌هاي معاصر جامعه ايراني پيوند دارند.

تراجي، مرضيه

عسلي، زهرا

1404

94ص.: مصور(رنگي)