4509

صنايع دستي

شاهنامه شاملو، نسخه‌اي نويافته از سدۀ يازدهم هجري است كه داراي 44 نگاره بدون امضا در صفحات مختلف، دو سرلوح مذهب در ابتداي كتاب و دو لچكي در صفحۀ انجامه دارد. اين نسخه به خط جاني ابن محمدقاسم محمد مومن معروف به "اصح كرماني" در كتابخانه كاخ موزه نياوران نگهداري، و در سال 1390 از اين نسخه رونمايي شده است. يكي از موضوعات مهم در نگاره‌هاي شاهنامه شاملو، حضور پررنگ زنان، در تعدادي از نگاره‌هاي اين شاهنامه است كه با توجه به آن، شش نگاره كه در آن زنان به نقش‌آفريني پرداخته‌اند، انتخاب و مورد بررسي قرار گرفت. هدف از انجام اين پژوهش واكاوي پوشش، نقوش و زيورآلات زنان در شاهنامۀ شاملو، موقعيت اجتماعي زنان در نگاره‌ها و تأثيرات آن بر نوع پوشش و تزئينات لباس، و شناخت هرچه بيشتر اين شاهنامه است. اين پژوهش، توصيفي-تحليلي و روش جمع آوري اطلاعات بصورت اسناد و منابع كتابخانه‌اي است. نتايج حاصل از پژوهش، نشان مي‌دهد پوشش زنان در شاهنامه شاملو شامل پيراهن يا قميص ( زيرپيراهن و پيراهن رو)، ردا يا قبا، شال كمر است. پوشش سر در نگاره‌هاي انتخابي، مقنعه، لچك، شال و تاج كلاه است .پارچههاي به تصوير درآمده در پوشش زنان، بدون نقش، و در مواردي از نقوش گياهي و حيواني همچون گل پنج پر و نقش مرغابي استفاده شده است. نگارگران با توجه به مولفههايي همچون پوشش، نقوش و تزيينات لباس، رنگ، پيكرههاي بزرگ و همچنين موقعيت قرارگيري آنها در نگاره، جايگاه اجتماعي زنان را به تصوير درآوردهاند. بر اين اساس زنان شاهنامه شاملو به چهار دسته زنان فرمانروا، همسران پادشاهان، شاهدختان و همسران پهلوانان، زنان درباري طبقۀ بالا و زنان درباري طبقۀ متوسط و فرودست دسته‌بندي شدهاند.

مثني‌سازي نگارۀ به دنيا آمدن رستم در شاهنامه شاملو

محمدي، مهدي

اسحقي غريبدوستي، طاهره

1403

122ص.: مصور(رنگي)، جدول

Safavid era , Persian miniature painting , Shamlou Shahnameh , womenʹs dress , adornment

كارشناسي ارشد

هنر