4492

نقاشي

درانديشه و بينش بشر، نور همواره اهميت ويژه اي داشته و در تمامي فرهنگ ها ي نخستين بشري مورد توجه و تقدس بوده است. نور،يكي از مولفه هاي تاثير گذار در نقاشي است و نحوه ي به كارگيري آن، تجربيات حسي و مفهومي متفاوتي را در بيننده ايجاد مي كند. در اين پژوهش به اين سوال پاسخ خواهيم داد كه، قبل از اينكه نور به يك پديده ي صرفا فيزيكي در دوره ي مدرن تبديل گردد، چه مفاهيمي در سير تاريخ فلسفه ي بشر داشته و استفاده از آن در نقاشي، تحت تاثير كدام زمينه هاي فلسفي و اجتماعي و فرهنگي بوده است؟ از آنجا كه بررسي نور در نقاشي مستلزم بررسي مفهوم آن در بعد تاريخي، فلسفي و فرهنگي است، لذا تمركز اين پژوهش،در ابتدا به سير تغيير معناي نور در انديشه ي غرب قبل و بعد از رنسانس، و به موازات آن در ايران باستان و مدرن خواهد بود. در ادامه، به كاوش و تفسير نور در نمونه هايي از نقاشي هاي اين دوران پرداخته، و بازروايي متفاوت از نور را در آثار اساتيد نقاشي، مورد مطالعه قرار داديم. نتيجه ي اين مطالعات نشان داد كه مفهوم نور در ايران باستان و اروپاي قبل از رنسانس، پيوند نزديكي با الوهيت داشته و استفاده ي استعاري از اين مفهوم در هنر آن دوران، اهدافي عبادي و تعليمي را دنبال مي كرد. از سپيده دم مدرنيته به بعد، و با رخت بربستن روايات اساطيري و معنويت، جهان سراسر به شيء بدل شد و انسان جاي خدا، خويشتن را خالق خود، پيرامون و سرنوشت اعلام كرد. با برجسته شدن عقلانيت و ظهور علم مدرن، نور پديده اي فيزيكي به حساب آمده و جايگاه معنوي خود را از دست داد و استفاده از آن فصل جديدي در زيبايي شناسي نور در نقاشي به وجودآورد.

غربت غربي

زرشناس، شهريار

تاك، فرزانه

1403

89ص.: مصور( رنگي)