4491

تصويرسازي

شخصيت‌ها در يك روايت نقش بسيار مهمي دارند زيرا مخاطب توسط آنان با داستان ارتباط برقرار و جهان داستان را از ديدشان دنبال مي‌كند. داستان‌هاي عاميانه جزء عناوين محبوب در كتب تصويري بوده كه معمولاً شخصيت¬ محور هستند. از آنجا كه داستان‌هاي عاميانه و قصه‌هاي شفاهي بازتاب رسوم و فرهنگ ايراني هستند، در كتب تصويري اين داستان‌ها بايد بتوان هويت ايراني را مخصوصاً در نحوه¬ي شخصيت ¬پردازي كاراكتر‌هاي حاضر در داستان مشاهده كرد. از ميان مجموعه‌هايي كه درمورد داستان‌هاي عاميانه وجود دارند، مجموعه ده جلدي قصه‌هاي شفاهي نشر طوطي براي نمونه مورد مطالعه پژوهش انتخاب شده‌اند. عناوين اين مجموعه قصه‌هاي محبوبي از گنجينه قصه‌هاي شفاهي ايران را با زباني ساده و تصويرپردازي‌هاي جذاب بازگو مي‌كنند. به دليل اهميتي كه متن و تصوير در خلق يك كتاب تصويري دارند، براي بررسي مورد مطالعه اين پژوهش از رويكرد برهم كنش متن و تصوير منتقد ادبي سوئدي، ماريا نيكولايوا استفاده شده است. اين نظريه رابطه¬ي ميان متن و تصوير را در پنج نوع طبقه‌بندي مي‌كند كه عبارت اند از: قرينه¬اي، تكميلي، افزايشي، تركيبي و تقابلي. رابطه قرينه¬اي زماني رخ مي¬دهد كه متن و تصوير كاملاً منطبق باهم باشند و تصوير همان چيزي را روايت كند كه متن گفته است. در رابطه تكميلي، متن و تصوير نارسايي¬هاي جزيي همديگر را جبران مي¬كنند. در رابطه افزايشي تصاوير چشمگيرانه داستان كلامي را گسترش مي¬دهند و برعكس. وقتي تصاوير و متن داستان¬هاي متفاوتي را نقل كنند رابطه تركيبي شكل مي¬گيرد. اگر تنش ميان واژگان و تصاوير شديد باشد به صورتي كه در درك پيام داستان ابهام ايجاد كند، رابطه¬ي افزايشي نام دارد. اطلاعات لازم براي اين پژوهش از منابع كتابخانه‌اي و بخشي هم به صورت ميداني جمع‌آوري شده و در دسته پژوهش‌هاي كاربردي قرار مي‌گيرد. هدف اصلي پژوهش حاضر بررسي روابط ميان متن و تصوير را در شخصيت پردازي مجموعه قصه‌هاي نشر طوطي بر اساس رويكرد ماريا نيكولايوا است و اين پرسش را مطرح مي‌كند كه بر اساس ديدگاه نيكولايوا، رابطه ميان متن وتصوير در شخصيت¬پردازي كتب اين مجموعه چگونه است. براي رسيدن به پاسخ اين پرسش، پنج مؤلفه تعريف شده‌اند كه بر اساس آنان شخصيت¬پردازي هركدام از قهرمانان و ضد قهرمانان كتب مجموعه در متن و تصوير بررسي شده و در پايان بر اساس رويكرد رابطه ميان آنان مشخص شده است. يافته¬هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه بيشترين رابطه ميان تصوير و متن در شخصيت¬ پردازي كتب اين مجموعه بر اساس نظريه نيكولايوا از نوع تكميلي و سپس افزايشي است به اين معني كه در بيشتر اين تصويرگري¬ها متن و تصوير كامل كننده همديگر بوده¬اند و يا تصاوير به شكل محسوسي داستان كلامي را گسترش داده¬اند. همچنين اين نتيجه حاصل شده كه در شخصيت پردازي موجودات خيالي مانند ديو، رابطه بيشتر از نوع افزايشي بوده است. در تصويرگري اين مجموعه كاملاً بازتاب فرهنگ و رسوم ايراني را در شخصيت‌ها مي‌توان مشاهده كرد.

تصويرپردازي و بازنويسي داستان نمكي و نخودي در قالب يك داستان

1403

120ص.: مصور(رنگي)، جدول