4481

سينما

ژان-لوك گدار تنها يك نام، يك نماد، يك سبك، يك مولف بزرگ يا هر چيزي مانند اينها نيست، بلكه يك اتفاق در تاريخ سينما و هنر قرن بيستم است؛ كسي كه به گفته بزرگاني چون تروفو و برتولوچي، سينما به قبل و بعد از او تقسيم مي‌شود. گدار نمونه آن چيزي است كه انديشه انسان قرن بيستمي مي‌دانيم. فيلمساز و انديشمندي كه تمام ايده‌هاي متعهد و مخالف‌خوان و در عين حال تمام انديشه‌هاي معاصر را در خود داشت يا حداقل به آنها واكنش نشان مي‌داد، و اين فقط شامل انديشه نمي‌شود بلكه تاريخ‌، سياست، ايدئولوژي و جنبش‌هاي هنري معاصر را هم در آثارش مي توان ديد و البته همه اينها از صافي او مي‌گذرد و به نوعي «گداري» مي‌شود. عموما سينماي گدار را به دوره‌هاي گوناگون تقسيم كرده‌اند (كالين مك كيب,11:1980)؛ چه از لحاظ محتوا و چه از لحاظ زيبايي‌شناسي و سبك، ولي در كل سه دوره اصلي در سينماي او محسوس‌تر است. دوره اول به نوعي شامل فيلم‌هاي موج نويي او مي‌شود. نويسنده و منتقد جوان «كايه دو سينما» كه تحت تأثير آندره بازن، سينماي كلاسيك آمريكا، تئوري مولف و اگزيستانسياليسم سارتر بود و اين آغاز اولين دوره سينماي گدار بود كه با «ازنفس‌افتاده» شروع شد؛ فيلمي كه به خاطر استفاده بيش از حدش از جامپ‌كات كه به نوعي عنصر سبكي مهمي در گدار اوليه است، مشهور شد. از لحاظ محتوا با مفاهيمي مانند روزمرگي، كالايي شدن، خودفروشي انسان در نظام سرمايه‌داري، جنگ ويتنام و آمريكايي شدن فرهنگ روبه‌روايم و حضور كساني چون سارتر و هانري لوفور، فيلسوفِ ماركسيست فرانسوي، و تأثيرشان بر اين دوره از فيلم‌ها، همان‌طور كه بوردول مي‌گويد، كاملا مشهود است.رشد روزافزون چپ‌گرايي و راديكاليسم سياسي همزمان با اوج‌گيري جنبش‌هاي اجتماعي در دهه 60 زمينه را براي دوره دوم سينماي گدار فراهم كرد. در واقع گدار با دو فيلم «به سبك چيني» و «آخر هفته» كه هر دو در سال 1967 ساخته شد خود را كاملا آماده پرتاب به درون انقلاب سياسي-اجتماعي پسا 68 اش كرد.از اين جهت مورد گدار و گروه ژيگاورتوف بهترين ميانجي براي بررسي ارتباط مدرنيسم سياسي و سينماي جمعي است.

روحاني، علي

1396

139ص.