4471

نمايش گرايش ادبيات نمايشي

اين پژوهش به بررسي روند شالوده‌شكني اساطير در پنج نمايشنامه انتخابي از بهرام بيضايي، كه شامل نمايشنامه‌هاي: «آرش»، «اژدهاك»، «كارنامه بندار بيدخش»، «مرگ يزدگزد» و «شب هزار و يكم» مي‌باشد، اختصاص دارد. رويكرد شالوده‌شكني در اين پژوهش كه بيشتر بر اساس نظريات ژاك دريدا مي‌ياشد، تضادها و تناقضات و تفاوت‌هاي نهفته در اين نمايشنامه‌ها را بررسي مي‌كند و به واسطه مولفه‌هاي شالوده‌شكني، در جستجوي معاني تازه و لايه‌هاي پنهان آن ها است. نمايشنامه‌هاي بيضايي با نقد ساختارهاي متداول و مفاهيم پذيرفته‌شده‌ به بازنگري در آن مفاهيم سنتي مي‌پردازند و ترديدهايي را در ذهن مخاطب ايجاد مي‌كنند. هدف پژوهش آن است كه نشان دهد بيضايي چگونه با شالوده‌شكني اساطير، اساطير ايراني را از چارچوب‌هاي كهن خود خارج مي‌كند تا آن‌ها را در راستاي نقد ساختارهاي سنتي و تاريخي به شيوه‌اي جديد و نو بازتعريف كند و دست به بازآفريني و بازنويسي زند. پژوهش از نظر رويكرد كيفي است و با روش توصيفي-تحليلي و گردآوري اطلاعات به صورت كتابخانه‌اي، به تحليل اين نمايشنامه‌ها پرداخته است. سوال اصلي پژوهش اين است كه چگونه مي‌توان از تئوري «شالوده‌شكني» براي تحليل بازخواني اساطير در آثار نمايشي بهرام بيضايي استفاده كرد. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه بيضايي در اين نمايشنامه‌ها با واژگون‌سازي تقابل‌هاي دوتايي و مركز زدايي به معاني جديدتري مي‌رسد و از اساطير به عنوان ابزاري براي زير سؤال بردن نظام‌هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي استفاده مي‌كند‌ و آن‌ها را به شيوه‌اي نوين بازنويسي مي‌كند كه به چالش كشيدن تفكرات كليشه‌اي رايج را در پي دارد. در نهايت، اين پژوهش با بهره‌گيري از رويكرد شالوده‌شكني، اهميت نقش اساطير را در آثار بيضايي نشان مي‌دهد و به مخاطبان ديدگاهي تازه نسبت به جايگاه اسطوره در فرهنگ و جامعه ايراني ارائه مي‌كند.

معافي غفاري، فرزاد

1403

126ص.: مصور( بخشي رنگي)