4465

تصويرسازي

در اين پژوهش كوشيده شده است نسبت ميان رخداد جلوه‌هاي ويژه‌ي بصري و نظام مراتب هستي تحليل و تبيين شود. پرسش بنيادين تحقيق بدين صورت طرح شده است كه تجربه‌اي كه تحت عنوان جلوه‌هاي ويژه‌ي بصري پديدار مي‌شود، در كدام مرتبه از مراتب هستي تحقق مي‌يابد. بر پايه‌ي حكمت انسي و ديدگاه بسياري از فيلسوفان مسلمان و غربي، عالم داراي مراتبي گوناگون است كه هر يك با ويژگي‌ها و اقتضائات خاص خود شناخته مي‌شود. با وقوع انقلاب صنعتي، اختراع عكاسي و سپس پيدايش سينما، تكنيك جلوه‌هاي ويژه‌ي بصري به‌تدريج در رسانه‌هاي تصويري همچون عكاسي، سينما و تلويزيون ظهور يافت. در مواجهه با اين پديده مي‌توان از منظر صرفاً فني و تكنولوژيك به بررسي آن پرداخت، اما در اين پژوهش تلاش شده است كه از منظر فلسفي و حكمي، پرسش از ذات و ماهيت جلوه‌هاي ويژه‌ي بصري طرح گردد. بدين ترتيب، تحقيق حاضر بر آن بوده است تا روشن سازد كه جلوه‌هاي ويژه‌ي بصري در كدام يك از مراتب هستي ـ اعم از مرتبه‌ي عقول مجرده، مرتبه‌ي خيال منفصل و صور معلقه يا مرتبه‌ي ناسوت و جهان محسوس ـ ظهور مي‌يابد. از رهگذر اين پرسش كوشيده شده است تا به ماهيت و چيستي اين پديده نزديك‌تر شده و پاسخي فلسفي به پرسش‌هاي بنيادين درباره‌ي سرشت آن ارائه گردد. روش‌شناسي پژوهش متناسب با ماهيت پرسش، فلسفي و حكمي برگزيده شده و بر مبناي آموزه‌هاي حكمت انسي و به شيوه‌ي كيفي و كتابخانه‌اي سامان يافته است. بر اساس يافته‌هاي به‌دست‌آمده، روشن شده است كه رخداد جلوه‌هاي ويژه‌ي بصري از نظر سرشت و ماهيت بيشترين سازگاري را با مرتبه‌ي خيال منفصل يا مرتبه‌ي صور معلقه دارد. بر اين اساس، جلوه‌هاي ويژه در اين مرتبه پديدار مي‌شوند و قوه‌ي خيال متصل انسان، با ياري قوه‌ي ادراك حسي، اين رخداد را تجربه و تفسير مي‌كند. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه براي شناخت و فهم عميق جلوه‌هاي ويژه‌ي بصري، تكيه‌ي صرف بر ابعاد تكنيكي و فناورانه كافي نيست، بلكه بايد پرسش از ذات و چيستي اين پديده به‌صورت فلسفي مطرح شود. اين پرسش اقتضائات و روش‌هاي خاص خود را دارد و تنها از رهگذر آن مي‌توان افقي تازه براي دركي بنيادي‌تر از ماهيت جلوه‌هاي ويژه‌ي بصري گشود.

جلوه‌هاي بصري

زرشناس، شهريار

صادقي، روانبخش

1404

158ص.: شكل