4452

حقوق ارتباطات

آثار سينمايي از جمله آثار هنري است كه چگونگي حمايت از آن از جهت حقوق مالكيت ادبي و هنري مسائل گوناگوني را مطرح و نتيجه آن حمايت حقوقي مناسب و بهينه از مؤلفان و ديگر دست‌اندركاراني است كه در تهية اثر سينمايي مشاركت مي‌كنند. قانوني كه از اين افراد حمايت مي‌كند، قانون حمايت از مؤلفان، مصنفان و هنرمندان است كه در سال 1348 تصويب شده است. مسلّم است كه صنعت سينماي ايران در طي اين سال‌ها توسعه پيدا كرده؛ اما قانوني كه از آثار سينمايي حمايت مي‌كند همچنان تغيير نكرده است! در ايران از آثار سينمايي، حمايت كافي به عمل نمي‌آيد، و نه ‌تنها از حقوق مؤلفين در قانون فعلي به‌طوركامل حمايت نمي‌شود، حتي اثر سينمايي نيز در قانون تعريف نشده است. در اين پژوهش ضمن بررسي مباني حقوق ايران، آموزه هاي نظام حقوقي آمريكا نيزدرمالكيت فكري آثار سينمايي مورد بررسي قرار مي گيرد. در نظام حقوقي آمريكا، به‌رغم قواعد عمومي مسئوليت مدني، نهاد نقض غيرمستقيم حقوق مالكيت فكري و مسئوليت ناشي از آن باهدف حمايت مطلوب‌تر شكل‌گرفته و توسعه‌يافته است. در حقوق آمريكا، نقض غيرمستقيم شامل دو نوع كلي است؛ الف: مشاركت در نقض در معناي عام كه سببيت در نقض را نيز در بر مي‌گيرد. ب: مسئوليت نيابتي. با احراز تحقق نقض غيرمستقيم، آثار آن به دنبال مي‌آيد كه مهم‌ترين آن مسئوليت تضامني ناقض در برابر صاحب حقوق فكري است. در جايي نيز كه نقض واجد جنبه‌ي كيفري است، تحميل مجازات همسان با مباشر بر ناقض غيرمستقيم، اثر ارتكاب نقض غيرمستقيم است و چون در قانون و رويه‌ي قضايي آمريكا، نقض غيرمستقيم به‌عنوان خطايي مستقل شناخته شده است، تمام ضمانت اجراهاي مختص نقض مستقيم از قبيل تدابير گمركي و مرزي، نسبت به خطاي نقض غيرمستقيم نيز قابل‌اجرا است. بر خلاف نظام حقوقي آمريكا، در نظام حقوقي ايران، نهاد نقض غيرمستقيم حقوق مالكيت فكري وجود ندارد و هر چند برخي تأسيسات حقوقي مانند اتلاف، تسبيب، اجتماع مباشر و سبب، اجتماع اسباب و معاونت در جرم، مشابه اين نهاد به نظر مي‌رسد؛ اما تفاوت‌هاي عميقي ميان آنها وجود دارد كه وجوه اشتراك موجود را كم‌رنگ مي‌نمايد. در حقوق ايران، باتوجه‌به فقدان مقررات ويژه آثار سينمايي و همچنين ابهامات زياد در قوانين و مقررات مرتبط با مالكيت ادبي و هنري و عدم جامعيت و صراحت در اين مقررات، ضروري است تا ابعاد مختلف حمايت از آثار سينمايي، به‌ويژه در آنچه به تعيين نوع اثر سينمايي از اين جهت كه داراي پديدآورندگان متعدد است، مشخص نمودن پديدآورنده‌ي اثر سينمايي به‌عنوان يك كل واحد و همچنين حقوق متعلق به پديدآورنده‌ي اثر سينمايي و آثار مرتبط با آن (اجراها و اجراهاي آثار) مربوط مي‌شود، مورد بحث‌وبررسي قرار گيرد.

قشقايي، حسين

آل يمين، عبدالحميد

1403

ك، 186 ص.