4420

پژوهش هنر

پوشش سنتي زنان بندرعباس به‌عنوان يكي از برجسته‌ترين نمودهاي فرهنگي جنوب ايران، هم كاركردي پوششي و زيباشناختي دارد، هم حامل معناهاي نمادين، تاريخي و اجتماعي است كه در گذر نسل‌ها تداوم‌يافته است. مسئلهٔ اصلي اين پژوهش آن است كه اين پوشش چه مؤلفه‌هاي هنري و فرهنگي در خود جاي‌داده و چگونه مي‌تواند در حفظ و بازآفريني هويت بومي منطقه مؤثر باشد. هدف اصلي پژوهش، شناسايي، تحليل و تبيين همين مؤلفه‌ها و ارائهٔ راهكارهايي براي استمرار و بازخواني آن‌ها در بستر معاصر است. پژوهش حاضر با روش كيفي و رويكرد مردم‌نگارانه انجام شده و داده‌ها از طريق مشاهدهٔ ميداني، حضور در بافت فرهنگي بندرعباس، مصاحبهٔ عميق با فعالان، طراحان و حاملان سنت‌هاي پوشاك محلي، و همچنين مطالعهٔ منابع تاريخي و فرهنگي گردآوري شده است. يافته‌ها نشان داد كه پوشش زنان بندرعباس مجموعه‌اي پيچيده از عناصر هنري چون خوس‌دوزي، انتخاب رنگ‌هاي زنده و متناسب با اقليم، كاربرد تزيينات ظريف در شلوار بندري و برقع، و تلفيق هنر و زندگي روزمره است. در سطح فرهنگي، اين پوشش به‌مثابه زبان نمادين عمل كرده و بيانگر وقار، هويت قومي، احترام اجتماعي و حافظهٔ تاريخي زنان جنوب است. همچنين روشن شد كه تغييرات فرهنگي و اقتصادي در دهه‌هاي اخير موجب ساده‌تر شدن و محدودشدن كاركرد روزمرهٔ لباس سنتي شده، اما درعين‌حال، آن را به نمادي براي مراسم و آيين‌هاي خاص بدل كرده است؛ بدين معنا كه لباس سنتي از عرصهٔ مصرف روزمره به حوزهٔ هويت‌سازي و بازنمايي فرهنگي انتقال‌يافته است. نتيجه نهايي پژوهش بيانگر آن است كه مؤلفه‌هاي هنري و فرهنگي پوشش زنان بندرعباس همچنان ريشه‌هاي زندهٔ هويت بومي‌اند و مي‌توانند با بازآفريني خلاقانه در طراحي معاصر، هم به حفظ ميراث‌فرهنگي كمك كنند و هم به شكل‌گيري هويتي ميان‌رشته‌اي و پويا در عصر كنوني ياري رسانند.

اكبري خضري، صابر

1404

140ص.: مصور(رنگي)، نمودار(رنگي)