4415

عكاسي

مطالعه تطبيقي نقش عناصر اسباب صحنه در پرتره‌هاي عصر ناصري و پرتره‌هاي دوره ويكتوريايي ( بر اساس نظريه نشانه شناسي رولان بارت)

پرتره همواره در تاريخ هنر و عكاسي، رسانه‌اي مؤثر براي بازنمايي هويت، قدرت و منزلت اجتماعي افراد بوده و به‌ويژه در دوره‌هايي كه جوامع با گذارهاي فرهنگي و اجتماعي مواجه شده‌اند، نقشي دوچندان در تثبيت يا بازآفريني گفتمان‌هاي مسلط ايفا كرده است. دوره ناصري در ايران و دوره ويكتوريايي در انگلستان، هر دو نمايندة لحظاتي تاريخي هستند كه در آن سنت و مدرنيته، در تنش يا تركيب با يكديگر، بستر توليد معنا در تصوير را شكل داده‌اند. انتخاب اين دو دوره، نه به دليل شباهت‌هاي سطحي، بلكه به دليل تفاوت‌هاي بنيادين در ساختار قدرت، طبقه اجتماعي و رابطه با مدرنيته، امكان تحليلي تطبيقي و فرهنگي را فراهم مي‌سازد. هدف اين پژوهش، بررسي تطبيقي نقش و عملكرد عناصر صحنه، مانند پرده، صندلي، اشياي تزييني و زمينه‌هاي بصري در پرتره‌هاي عكاسي اين دو دوره بوده است؛ بنابراين اين پژوهش به دنبال پاسخگويي به اين پرسش اصلي است كه چگونه عناصر اسباب صحنه در پرتره‌هاي عصر ناصري و پرتره‌هاي ويكتوريايي نقش‌آفريني كرده و بيانگر تفاوت‌ها و شباهت‌هاي فرهنگي، اجتماعي و هنري اين دو دوره تاريخي است؟ عناصري كه اغلب به‌عنوان پس‌زمينه يا اجزاي ثانويه تلقي مي‌شوند، اما در اين تحقيق، به‌مثابه نشانه‌هاي حامل معنا مورد تحليل قرار گرفتند. چارچوب نظري پژوهش، نشانه‌شناسي رولان بارت است كه بر سه سطح دلالت (صريح، ضمني و اسطوره‌اي) در توليد معنا تمركز دارد؛ مدلي كه امكان رمزگشايي از لايه‌هاي پنهان تصوير و پيوند آن با گفتمان‌هاي فرهنگي و تاريخي را فراهم مي‌سازد. روش پژوهش كيفي، توصيفي–تحليلي و مبتني بر نمونه‌كاوي هفت پرتره شاخص از هر دوره با اسباب صحنه بيشتر بوده است. يافته‌ها نشان داد كه عناصر صحنه در پرتره‌هاي ناصري، بيش از آنكه بر فرديت تمركز داشته باشند، در خدمت تثبيت قدرت سلطنت و بازنمايي نظم سنتي–سياسي جامعه بودند؛ درحالي‌كه پرتره‌هاي ويكتوريايي با اتكا به نمادهاي كلاسيك، اشياي فرهنگي و ژست‌هاي آزادتر، نمايانگر هويتي فردي، بورژوايي و زيبايي‌شناختي بودند. در نتيجه، اسباب صحنه نه‌تنها زينتي، بلكه سازندة معنا و نشانه‌هايي فعال در بازنمايي تفاوت‌هاي فرهنگي، اجتماعي و هنري در هر دو دوره محسوب مي‌شوند. اين پژوهش نشان مي‌دهد كه تحليل نشانه‌شناختي مي‌تواند خوانشي نو از پرتره‌ها ارائه دهد و به فهم عميق‌تري از نسبت ميان تصوير، قدرت و فرهنگ در زمينه‌هاي تاريخي متفاوت منجر شود.

احيا و بازسازي عكس‌هاي قاجار توسط هوش مصنوعي

آذري ازغندي، هادي

1404

102ص.: مصور