4406

تصويرسازي

اين پژوهش به بررسي و تحليل نحوه تصويرگري پيامبران در كتاب هاي مصور مذهبي دوره قاجار مي پردازد. با رواج صنعت چاپ سنگي در اين دوران، تصويرسازي مذهبي، به ويژه شمايل نگاري پيامبران، جايگاه ويژه اي در فضاي فرهنگي و اجتماعي ايران يافت. هدف تحقيق، مطالعه چگونگي بازنمايي اين شخصيت هاي مقدس در آثار چاپ سنگي و تحليل ميزان پايبندي به اصول مذهبي، به كارگيري نمادهاي بصري و تأثير اين تصاوير بر مخاطبان آن زمان است. در اين مسير، تلاش شده است كه به ظرايف تصويري و جزئيات نگارشي توجهي دقيق صورت گيرد تا هم ساختار هنري اين آثار و هم پيوند آن ها با مفاهيم اعتقادي و مذهبي روشن شود. روش تحقيق بر پايه رويكرد توصيفي- تحليلي و با بهره گيري از مقايسه تطبيقي ميان نمونه هاي شاخص شكل گرفته است. ابتدا مجموعه اي منتخب از نسخه هاي چاپ سنگي دوره قاجار گردآوري، طبقه بندي و مستندسازي شده و سپس با تمركز بر مؤلفه هاي بصري مانند نوع و فرم هاله نور پيرامون سر پيامبران، ويژگي هاي لباس و پوشش، اشياي همراه آن ها، حالت هاي چهره و بدن و همچنين طراحي پس زمينه ها، معنا، كاركرد و پيام نهفته در هر عنصر بررسي شده است. اين تحليل نشان مي دهد كه تصويرگري پيامبران در آثار چاپ سنگي قاجاري، حاصل تأثير متقابل و همزمان سه عامل اساسي است: نخست، سنت هاي ريشه‌دار نگارگري ايراني كه از دوره هاي پيشين به ارث رسيده و به طور خلاقانه در قالب چاپ سنگي بازآفريني شده اند؛ دوم، تحولات اجتماعي، فرهنگي و سياسي عصر قاجار كه بر موضوعات، مضامين و حتي شيوه ارائه تصاوير اثر گذاشته اند؛ سوم، ويژگي ها و ظرفيت هاي فني و زيبايي شناختي خود چاپ سنگي كه امكان تركيب نسبي واقع گرايي با نمادپردازي ديني را فراهم كرده است. بررسي دقيق اين آثار نشان مي دهد كه هنرمندان قاجار با تداوم و بازآفريني سنت هاي نگارگري ايراني هاله هاي متنوع و هندسي از دايره اي، شعاعي مثلثي، چندلايه و محرابي را به مثابه عنصري مستقل و هدايتگر نگاه به كار گرفتند تا در تعادلي سنجيده ميان آرامش مركز و پويايي پيرامون، نورانيت و تقدس شمايل را القا كنند؛ و به هندسه ي ايراني و اسلامي با بهره گيري سنجيده از نشانه هاي بصري غربي و امكانات چاپ سنگي، زباني بصري نو و متمايز براي روزگار خويش پديد آوردند.

تصويرسازي داستان حضرت محمد (ص) براي گروه سني (ج)

افشار مهاجر، كامران

عليزاده، روجا

1404

120ص.: مصور(رنگي)

Visual analysis of the icons of prophets in Qajar era lithographic books

Illustrating the story of Prophet Muhammad for the age

كارشناسي ارشد

دانشكده هنر