4403

تصويرسازي

شاهنامه‌ي فردوسي، شاهكار ادبيات حماسي ما است، و مجموعه‌اي بي‌نظير از سرگذشت قهرمانان و اساطير كهن ما كه از دل داستان‌ها و آيين‌هاي قديمي كه ميراث نياكان‌مان هستند، بيرون آمده‌اند. امروزه شايد اسطوره را افسانه و غيرواقعي مي‌دانند، اما اساطير ميان پيشينيان ما همچون حقيقتي بودند كه از طريق آنها با رازها و پديده‌هاي هستي مواجه مي‌شدند. اسطوره‌ها بستر تولد و رشد قهرمانان‌اند، و سرگذشت قهرمانان و اعمال فراانساني‌شان، موضوع محوري ادبيات حماسي بوده‌اند. همچون داستان گذرسياوش از آتش در شاهنامه، كه از تعداد نسخ مصوري كه از اين داستان، در طول تاريخ نگارگري ايران، برجاي مانده است، روشن است كه موضوعي محبوب ميان نقاشان ايراني بوده است. اساطير و قهرمانان كهن، بواسطه‌ي قدمت و اعتبارشان، ريشه‌اي عميق در اذهان جمعي ملت خود دارند، و ذهن ناخودآگاه نقاش ايراني نيز از اين قائده مستثني نيست. قهرمان به تعريف كمبل، محصول پشت سر گذاشتن آزمون‌هاي دشوار است، همچون سياوش و عبورش از آزمون دشوار آتش. هدف از اين پژوهش، كه به روش توصيفي_تحليلي و جمع‌آوري اطلاعات به صورت كيفي و با رويكرد نقد اسطوره‌اي انجام گرفته است، و نيز انتخاب 10نگاره‌ي گذر سياوش از آتش، كه به روش كيفي و تنوع سبكي صورت گرفته است، شناسايي ويژگي‌هاي تصويري‌اي است كه در هر يك از اين نگاره‌هاي منتخب، در بازتاب سياوش به عنوان قهرمان موثر بوده‌اند. و در واقع پرسش اين است كه چگونه در اين 10نگاره‌ي گذر او از آتش، سياوش به عنوان اسطوره‌ي قهرمان بازتاب يافته است؟ وجود اساطيري سياوش و كنشگري‌اش در متون كهن پررنگ، و قدمت حضور او در فرهنگ و آيين ايراني چندين هزاره است. با تحليل روايت فردوسي از گذر سياوش از آزمون آتش، براساس مراحل سير قهرمان جوزف كمبل، مي‌توان سياوش را يك قهرمان دانست. و با تحليل ويژگي‌هاي تصويري هر يك از اين 10 نگاره، بر مبناي الگوي كمبل، مولفه‌هاي تصويري مكاتب نقاشي ايراني، و نيز شيوه‌ي ترسيم سياوش در ميان آتش، توسط نقاش، مي توان نتيجه گرفت، نگارگران ايراني فارغ از هر مكتب و مهارتي، در نمود سياوش به عنوان قهرمان موفق بوده‌اند. و حضور او را در قالب يك قهرمان اساطيري، نسل به نسل از طريق تصوير ماندگار كرده‌اند.

عسلي، زهرا

1402

117ص.: مصوزر(رنگي)

The reflection of the character of the hero in 10 images of the Fire Ordeal of Siyavush with the approach of mythological criticism from viewpoint of Joseph Campbell

Siyavush , fire ordeal of Siyavush , hero , myth , mythic hero , illustration of the hero , Joseph Campbell

كارشناسي ارشد

دانشكده هنر