4367

سينما

ژانگ ييمو، فيلم‌ساز سرشناس چيني، در بين سال‌هاي 1988 تا 1991، فيلم‌هايي را با ميزانسن‌هاي طبيعي ساخت و در آن‌ها با اشاراتي به زندگي زنان در تاريخ چين، گفتمان‌هاي حاكم بر زمانه‌ي خويش را مورد انتقاد قرار داد. بااين‌حال، ييمو به‌مرور رويكرد زيبايي‌شناسي خود را متحول كرد و از سال 2002 به بعد، به ساخت فيلم‌هايي پرهزينه و ميزانسن‌هايي پرزرق‌وبرق و اغراق‌شده روي آورد. اين رويكرد سؤالاتي را درباره رويكرد اين فيلم‌ساز برمي‌انگيزد؛ ازجمله اينكه چه عواملي منجر به تغيير در شيوهٔ فيلم‌سازي او شده‌اند؟ اين عوامل تا چه حدي از بسترهاي اجتماعي زيست ژانگ ييمو ناشي مي‌شوند؟ بسترهاي اجتماعي چه تغييراتي را به فيلم‌ساز تحميل كرده‌اند؟ روند تغييرات در فيلم‌سازي ژانگ ييمو چگونه و در چه دوره‌هايي شكل مي‌گيرد؟ ايدئولوژي جاري در اين آثار، چه سبك و فرمي را در پي دارد؟ همان‌طور كه منتقدان ماركسيسم اعتقاد دارند كه هر اثر هنري آبشخور گفتمان‌هاي رايج در جامعه‌ي خود است و اين گفتمان‌ها نه‌تنها بر درون‌مايه، بلكه بر فرم و سبك اثر نيز تأثير مي‌گذارند، پژوهش حاضر مي‌كوشد تا نشان دهد كه بستر اجتماعي زيست ژانگ ييمو چگونه منجر به تغيير انديشه و درون‌مايه‌ي آثار اين فيلم‌ساز شده است و متعاقباً رويكرد زيبايي‌شناسانه‌ي او را نيز متأثر قرار مي‌دهد. ازاين‌رو، اين پژوهش ضمن بهره‌بردن از نظريات نظريه‌پردازان ماركسيسم، از تفكرات نئوفرماليست‌ها نيز استفاده مي‌كند تا رابطه‌ي ميان گفتمان‌هاي جاري در آثار ييمو و سيستم فرمال او را بيابد. ازاين‌طريق، چهار دوره‌ي كاري براي اين فيلم‌ساز شناسايي شده است كه سير تحول انديشه و زيبايي‌شناسي ييمو را از فيلم‌سازي پيشرو و منتقد حكومت چين به كارگرداني پرفروش و ترويج‌كننده‌ي ايدئولوژي مورد پسند حكومت سوسياليستي، آشكار مي‌كند. اين تغيير رويكرد فيلم‌سازي در آثار ييمو نه‌تنها از تغييرات شرايط اجتماعي زمانه‌ي او ناشي مي‌شود، بلكه تأثير به‌سزايي از ممنوعيت آثار اوليه‌ي او توسط حكومت چين مي‌پذيرد.

روحاني، علي

1403

101ص.: جدول