4342

هنر اسلامي -گرايش مطالعات تاريخي هنر اسلامي

استفاده از خوش نويسي و خط در كتيبه‌ نگاري مساجد، سابقه‌اي ديرينه دارد. در اين ميان خط ثلث وخط نستعليق، جايگاه ويژه‌اي دارد. مساجد در هر شهري، نماد تجلي هنر و زيبايي در سبك معماري و ظهور و بروز هنر‌هاي اسلامي بخصوص هنرخطاطي بوده است. از جمله اين مساجد، مسجد امام (شاه سابق) تهران و مسجد جامع عباسي(امام - شاه سابق) اصفهان كه به مسجد امام معروف است، در اوج هنر معماري و استفاده از خطوط زيبا در كتيبه‌ها مي‌باشند. مسجد امام (شاه سابق) تهران در بازار تهران ساخته شده است با قدمت حدود 180 سال از زيباترين مساجد تاريخي تهران مي‌باشد . در اين مسجد، كتيبه‌هاي زيادي وجود دارد كه آيات و سوره‌هاي قرآن، تاريخ ساخت مسجد، شكيات نماز و نام شاه را به نمايش مي گذارند. مسجد امام (شاه سابق - جامع عباسي) اصفهان نيز از بناهاي مهم و مشهور عصر صفويه و از حيث ويژگي‌هاي معماري، تزئينات نفيس، كتيبه‌ها، كاشى‌ها، گنبد و مناره‌ها و ساير آثار ارزشمند ديگر از برجسته ترين بناهاي ايران است. ايوان‌هاي اصلي، رواق‌ها، غرفه‌هايي در طرفين ايوان‌ها، گنبدخانه و شبستان، سردر و جلوخان، دو مدرسه با صحن وحجره، با تزيينات زيبا، كاشي معرق و كتيبه‌هاي نفيس، با مضمون آيات قرآن و احاديث نبوي، به خط خوشنويسان بزرگي چون: عليرضا عباسي، عبدالباقي تبريزي، محمدرضا امامي و محمدصالح امامي است. هدف از اين پژوهش، بررسي و تطبيق ميزان تفاوت و مشابهت و ميزانِ استفاده از خطوط ثلث و نستعليق در كتيبه‌هاي اين مساجد بوده كه با روش توصيفي - تحليلي، انجام شده و نوع اين پژوهش بنيادي است، همچنين اين پژوهش، به دنبال بررسي موارد زير و ارائه الگويي براي سازندگان مساجد در بهره مندي از خوش نويسي و استفاده مناسب از خطوط ثلث و نستعليق مي‌باشد: - سبك خاص طراحي و خطاطي در هر كتيبه -ميزان تناسب موضوع و متن كتيبه، با محل نصب آن -ميزان مشابهت نوع خطوط و مفاهيم كتيبه‌ها با هم -ميزان مشابهت استفاده از رنگ‌ها در كتيبه‌ها و خط‌ها

قليچ خاني، حميدرضا

1403

170ص.: مصور ( رنگي)

Inscription , Thuluth script , Nastaliq script , Qajar art , Safavid art

كارشناسي ارشد

هنر