418

صنايع دستي گرايش پژوهشي هنرهاي سنتي

نگاره‌هاي شاهنامه دموت، بايسنقري و طهماسبي مبين روايتهاي تاريخي، حماسي، اساطيري و پهلواني هستند كه برگرفته از فرهنگ و تمدن تاريخ ايران است. اين سه شاهنامه اگرچه از نظر طرح، اندازه، سبك و شيوه اجرا با يكديگر متفاوت هستند، ولي در بعضي از عناصر تشكيل‌دهنده اجرايي شباهت‌هايي به يكديگر دارند. شاهنامه بايسنقري يكي از زيباترين و منحصر به‌فردترين نسخ موجود در موزه‌هاي ايران از عهد تيموري است، كه عليرغم مطالعات بسياري كه بر روي آن صورت گرفته اما هنوز هم از جهاتي قابل بررسي و تجزيه و تحليل مي‌باشد. علاوه بر 22 نگاره‌اي كه در اين شاهنامه مصوّر شده است، صفحه‌آرايي و تذهيب‌هاي آن نيز به شكل بسيار زيبايي خودنمايي مي‌كند و در بعضي از متون گاهي در كنار نگاره‌ها اشاراتي به تذهيب‌هاي آن شده، ولي تاكنون پژوهش جامع و كاملي بر روي آن صورت نگرفته است. لذا اين پايان‌نامه به منظور معرفي ويژگي‌هاي ساختاري تذهيب مكتب هرات انجام گرديده و از نظر هدف بنيادي و قلمرو زماني آن، دوره تيموري (بايسنقري) مي‌باشد. ماهيت اين تحقيق توصيفي ـ تحليلي است، كه اطلاعات مورد نياز به روش اسنادي جمع‌آوري و در مواردي نيز متكي به روش ميداني، مشاهده مستقيم و مصاحبه بود. همچنين براي بررسي تأثيرپذيري و تأثيرگذاري اين شاهنامه از شاهنامه‌هاي قبل و بعد از خودش، تا حدودي به تحليل و بررسي شاهنامه دموت و طهماسبي نيز پرداخته‌ايم. در نهايت تحليل داده‌ها بر اساس فرم، رنگ، تركيب‌بندي و ساختار كلي تذهيب‌هاي نسخه شاهنامه بايسنقري انجام شده و نتايج بدست آمده از اين پژوهش حاكي از آن بود كه تذهيب‌هاي مكتب هرات بيشتر در قالب هندسي و با طرح اسليمي و ختايي در دو زمينه كاملاً جدا از هم نقش شده و اسليمي‌ها داراي اهمّيت بيشتر و ختايي‌ها به طبيعت نزديك‌تر و از حضور كمرنگ‌تري برخوردار بوده‌اند و هر دو در يك زمينه تك‌رنگ خودنمايي كرده و از هم جدا هستند، اين در حالي است كه كل صفحات نسخه از نظم و هماهنگي خاصي پيروي مي‌كنند.

هوشيار، مهران

1396

172ص.: مصور (بخشي رنگي)، جدول

Structural & Aesthetics Analysis of Illumination of Harat School According to Baysunquri Shahnameh

1/1/1900 12:00:00 AM

Ilkhani era's illumination , Timurids era , safavi era , Demot shahnameh , Baysunquri shahnameh , Tahmasebi shahnameh

كارشناسي ارشد

هنر