364

ادبيات نمايشي

بررسي توضيح صحنه در نمايشنامه هاي اوليه ي رئاليستيِ ايران

از آن جايي كه در تحليل نمايشنامه ها براي به اجرا درآوردن آن ها، توضيحات صحنه و فهم صحيح از كاربرد آن ها، مهم و اساسي جلوه مي كند، برآن شدم تا در اين رساله به اين موضوعِ مغفول مانده در مطالعات تئاتري ايران بپردازم. براي بررسي توضيحات(دستورات) صحنه در نمايشنامه هاي اوليه ي رئاليستيِ ايران، چهار فصل در نظر گرفتم. فصل اول، به كليات پژوهش اختصاص دارد. در اين فصل، سوالاتي همانند "جنبه¬هاي مختلف و عناصر مهمِ توضيحات صحنه در نمايشنامه هاي رئاليستيِ اوليه ي ايران چيست؟" از جمله سوالات كليدي است. فرضيه ي اساسي پژوهش نيز بر اين امر مبتني ست كه اصول مشخص و مدوني براي نوشتن توضيحات صحنه در تاريخ نمايشنامه نويسيِ رئاليستيِ اوليه ي ايران وجود ندارد و هر نويسنده، بنا به شرايطي، به سمت تجربيات شخصي حركت كرده است. براي پاسخگويي به سوالات پژوهش و همچنين درستي يا نادرستي فرضيه ها، به روش كتابخانه اي به بررسي و مطالعه پرداختم. به اين ترتيب كه در فصل دوم، به توضيحات و طبقه بندي هاي مختلف در دستورات صحنه پرداختم. طبقه بندي هايي همانند درون ديالوگي و بيرون ديالوگي، دستورات صحنه ي آغازين و بياني و كاربردي، دستورات صحنه ي مربوط به فضا و زمان و... در فصل سوم، تاريخچه رئاليسم در ادبيات نمايشي دنيا از زمان پيدايش تا كنون را بررسي و مواردي از دستورات صحنه را در آن¬ها واكاوي كردم. در فصل چهارم، به نمونه هايي از نمايشنامه هاي اوليه ي معتبر، ملاابراهيم خليل كيمياگر نوشته ي ميرزا فتحعلي آخوندزاده، اشرف خان، حاكم عربستان نوشته ي ميرزاآقا تبريزي و اوستاد نوروز پينه دوز نوشته ي ميرزا احمدخان كمال الوزاره محمودي اشاره كرده و آن ها را مورد بررسي قرار دادم. در نهايت هم به اين نتيجه رسيدم كه در حالت كلي، دستورات صحنه در دوران اوليه¬ي نمايشنامه نويسي رئاليستي ايران، پيچيده نبوده و بيشتر در جهت ارائه ي تصويري روشن تر از شخصيت ها قدم برداشته است. همچنين، بي توجهي به عناصر فني كه امكان گسترش امر نمايش را در ذات خود دارند، از ويژگي-هاي دستورات صحنه ي آن دوران به شمار مي رود. ضمناً وزن دستورات صحنه ي بيرون ديالوگي نسبت به درون-ديالوگي بيشتر احساس مي شود.

خون چكان

مهندس پور، فرهاد

معافي غفاري، فرزاد

1392

162 ص.

1/1/1900 12:00:00 AM

Scene Description , Realism , Iranian Dramatic Literature , Akhundzadeh , Mirza Agha Tabrizi , Kamalolvezareh Mahmoudi

كارشناسي ارشد

هنر