348

مهندسي معماري

در پژوهش پيش رو، دو موضوع مهم مسجد و طراحي اقليمي پايه هاي اصلي طرح را تشكيل مي دهند. در ميان آثار معماري ملل و تمدنها، معابد و نيايشگاه ها همواره از اهميت ويژه ايي برخوردار بوده اند. در ايران، مساجد يكي از بارزترين مظاهر هنر و نمونهاي كامل از عينيت يافتن انديشه در كالبدي به اندام بوده اند. امروزه نيز مساجد از مهمترين بناهاي مذهبي و جمعي مسلمانان محسوب مي شود، كه مانند ساير آثار معماري كشورمان با ورود معماري مدرن، از معماري بومي فاصله گرفته است. اين گسست، امروزه در جهان به شكل يك بحران درآمده و ديگر قابل چشم پوشي نيست. ساختمان هاي معاصر بدون توجه به اقليم خود، به سرعت پيش مي روند و اين بي توجهي را با استفاده چندين برابر از انرژي هاي فسيلي و اسراف جبران مي كنند. اين مصرف بي رويه، نه تنها خطر اتمام انرژي هاي فسيلي براي نسل هاي بعدي را به دنبال داشته، بلكه روز به روز به آلودگي شهر ها افزوده است. يكي از مؤثرترين راه هاي صرفه جويي درمصرف انرژي، طراحي متناسب محيط هاي شهري و ساختمان ها است. طراحي كه با همساز نمودن ساختمان با شرايط محيطي و اقليمي، از نظر محل قرارگيري، فرم و... به منظور بهره گيري از اين انرژي ها شكل گيرد. از جمله ضرورت هاي خاص استفاده از انرژي تجديدپذير در مساجد: الف) حضور جمعي افراد و فضاي وسيع، تأمين شرايط آسايش را حساس تر كرده و مصرف انرژي را افزايش مي دهد. ب) با افزايش هزينه هاي انرژي توانايي مساجد براي فعاليت كاهش مي يابد، و ساعات حضور افراد كم شده و در نتيجه پويايي و شور مساجد كم مي شود. ج) حضور آزاد براي همه اقشار و گروه هاي متفاوت جامعه، پتانسيل بالقوه و مطلوبي براي تبليغات فرهنگي در زمينه اصول مصرف انرژي د) مساجد به عنوان الگوي عملي بكارگيري انرژي هاي تجديدپذير در سراسر شهر، مي توانند نقطه شروعي در گسترش اين الگو در ساير بناهاي شهر باشند. ن) مساجد بناهاي مردمي هستند كه همواره مورد تقدس بوده اند، از اين توجه مي توان براي جذب سرمايه بهره گرفت. با توجه به آنچه گفته شد، هدف اصلي پروژه «طراحي بناي مسجد با توجه به وضعيت اقليمي شهر قم » مي باشد. سوال اصلي تحقيق نيز به شرح ذيل است: «آيا در معماري مساجد معاصر، همانند مساجد بومي، سازگاري بنا با محيط زيست و استفاده از انرژي هاي تجديدپذير، مورد توجه مي باشد؟». با توجه به آنچه بيان گرديد فرضيه تحقيق به شرح ذيل است: «طراحي بناهاي مذهبي را مي توان با توجه به وضعيت اقليمي و در جهت بكارگيري انرژي هاي تجديدپذير و هويت معماري شهر قم طراحي نمود». براي شكل گيري چارچوب پژوهش مطالب مورد نظر در 6 فصل دسته بندي و ارائه مي گردد. فصل اول شامل كليات پژوهش و مسائل ابتدايي شكل گيري طرح است. در فصل دوم مباني نظري طرح شامل واژه شناسي، پيشينه، گونه شناسي، كاركردها و ويژگي هاي كالبدي مساجد، ويژگي هاي معماري اسلامي ايران، طراحي اقليمي، خودكفايي و انرژي هاي تجديدپذير بيان مي گردد. در فصل سوم، 5 نمونه مساجد داخلي و خارجي كه از نظر اقليم به شهر قم نزديك هستند، به طور كامل معرفي و تحليل مي گردند. در فصل چهارم استان قم، ويژگي هاي اقليمي، اصول اقليمي مساجد بومي مناطق كويري ايران و ضوابط و الگوهاي اقليمي مشخص شده است. در فصل پنجم ساختگاه به روش EIA تحليل مي شود و در فصل ششم استاندارها و برنامه ريزي كالبدي طرح مطرح مي گردد. و در نهايت با توجه به اهداف، سوالات و ضروريات تحقيق و مطالعات انجام شده، طراحي مسجد مورد نظر با توجه به محيط زيست، فرهنگ منطقه و الگوهاي طراحي اقليمي، در ساختگاه واقع در انتهاي خيابان جمهوري در شهر قم، مورد طراحي قرار گرفت.

مفيدي شميراني، سيد مجيد

محمد خاني، امير

1392

137 ص.: جدول، مصور

1/1/1900 12:00:00 AM

كارشناسي ارشد

معماري