34

ادبيات نمايشي

انساني شدن هويت موجودات تكنولوژيك در نمايشنامه «كارخانه روبات‌سازي روسوم» اثر كارل چاپك در چهارچوب نظريات برونو لاتور

تكنولوژي، پديده همگاني عصر جديد و بخشي از هويت انسان معاصر است. بااين‌حال، به علت بديهي انگاشته شدن و در دسترس بودنش كمتر به وجوه فلسفي و انساني آن پرداخته‌شده است. هوش مصنوعي نيز اصطلاحي است كه به تكنولوژي‌هايي اطلاق مي‌شود كه با الگوي استدلال و منطق مشابه انسان، در حوزه‌هاي مشخصي بدون نياز به دخالت انسان عمل مي‌كنند. در ادبيات علمي-تخيلي هوش مصنوعي موضوعي است كه به‌كرات به آن پرداخته‌شده، و دوره جديدي در ادبيات به نام پساانسان‌گرايي يا پست‌هيومنيسم را ايجاد كرده؛ اما عليرغم اهميت آن، در مباحث نظري موجود در زبان فارسي تحقيقات منسجمي درباره تأثير آن بر ادبيات و به‌طور مشخص ادبيات نمايشي صورت نگرفته است. نمايشنامه «كارخانه روبات‌سازي روسوم» نوشته كارل چاپك در 1920، اولين نمايشنامه‌اي است كه حتي پيش از به وجود آمدن هوش مصنوعي تأثير آن را بر حيات اجتماعي و جنبه‌هاي مختلف زندگي انسان‌ها پيش‌بيني كرده است. واژه روبات نيز از همين نمايشنامه وام گرفته‌شده و اكنون به‌صورت جهان‌شمول وارد زبان شده است. اين رساله سعي دارد با استفاده از نظريات فلسفه تكنولوژي، به‌ويژه نظريات برونو لاتور فيلسوف فرانسوي درباره انسان و غير انسان و نظريه كنشگر-شبكه و تأثير آن در نمايشنامه‌نويسي، نمايشنامه فوق را موردمطالعه قرار دهد.

الكتريونه

معظمي، علي , آقاجمالي، بهزاد

1398

138ص.

1/1/1900 12:00:00 AM

Rossum's Universal Robots , Science-fiction , Artificial Intelligence , Philosophy of Technology , Bruno Latour , Posthuman

كارشناسي ارشد

هنر