3315

ادبيات نمايشي

در تاريخ تحولات ادبيات نمايشي، نه‌تنها طيف وسيعي از انواع متون دراماتيك، كه اقسام گوناگوني از شيوه‌هاي مواجهه با اين آثار نيز شكل گرفته است. رويكرد ارسطو در بوطيقا كه همچنان پس از ساليانِ سال يكي از شيوه‌هاي معتبر تحليل متون نمايشي است، با بسياري از نمونه‌هاي تئاتر مدرن سازگاري ندارد. در اين ميان يكي از نظرياتي كه براي تحليل برخي آثار دراماتيك مي‌تواند به‌كار گرفته شود، نظريه‌ي تمثيلِ والتر بنيامين است. تمثيلْ ابزاري كارآمد براي مواجهه با متوني است كه از ساختاري ارجاع‌محور و چهل‌تكه برخوردارند. متناسب با تحولات درام‌نويسيِ جديد، در جهان و نيز در ايران، نويسندگان بسياري كوشيدند فُرم‌هاي بيانيِ بديعي در آثار خود بيافرينند. عباس نعلبنديان نويسنده‌اي ايراني بود كه بين سال‌هاي 1347 تا 1356 شيوه‌اي ساختارشكنانه در نگارش نمايشنامه‌هاي خود پيش گرفت. اين موضوع باعث شده تا پس از گذشت پنج دهه هنور بابِ پژوهش‌هاي جامع‌تر براي تحليل آن‌ها گشوده باشد؛ چراكه متوني اين‌چنين ديرياب و پاره‌پاره، هرگز خود را به‌تمامي تسليمِ تفسير نمي‌كنند. اين پژوهش مي‌كوشد با اتكا بر انديشه‌هاي بنيامين، راهي براي بررسي مجدد آثار نعلبنديان فراهم آورد و سازوُكارهاي تمثيلي آن‌ها را شناسايي كند. همچنين با توجه به اينكه نمايشنامه‌هاي نعلبنديان سرشار از ارجاعاتي هستند برگرفته از گفتمان‌هاي مسلط در دهه‌هاي 1340 و 1350، شايسته است فُرمِ اين آثار در نسبت با زمينه‌شان بازنمايي شود. نتيجه‌ي برآمده از چنين تحليلي اين بوده كه فُرم بيانيِ آثار نعلبنديان در تقابل با گفتمان‌هاي مسلط در دهه‌هاي مذكور قرار مي‌گيرد. او به‌شيوه‌اي كاملاً دلبخواهي، تكه‌هايي را از گفتمان‌هاي هويت‌سازِ معاصر با خود جدا كرده و آن‌ها را در زمينه‌ي آثارش مي‌نشانَد. در نتيجه كاركرد مأنوس‌شان از آن‌ها سلب شده و ديگر ياراي توليد معنا ندارند. نعلبنديان در هر نمايشنامه تكه‌هايي نامتجانس را به‌دلخواه و بدون پيروي از هرگونه ضرورت، كنار هم مي‌آرايد و از اين طريق مسير دريافت معنايي يكپارچه را مسدود مي‌كند. به اين ترتيب تمهيدات زيبايي‌شناختي متن بدون آنكه از سلبيت‌هاي سياسي آن جدا باشند، معناگريزي را در مقابل فُرم‌هاي بيانيِ منسجمي قرار داده كه مي‌خواهند معناسازي كنند.

محاكمه‌ي آقاي فرهنگ [مجلسِ گربه‌كُشي]

علوي‌طلب، ميترا

كوپال، عطااللّه

1403

184ص.: مصور، نمودار، جدول( بخشي رنگي)

The study of allegory as a form of expression in the plays of Abbas Nalbandian, based on Walter Benjaminʹs theories

allegory , expressive form , Abbas Nalbandian , The 1960s and 1970s , Walter Benjamin , representation

The trial of Mr. Farhang [The scene of killing a cat]

كارشناسي ارشد

هنر