3312

پژوهش هنر

نقشمايه‌ي گل‌ها و گياهان همواره از اجزاي اصلي هنر ايران بوده است. در دورههاي تاريخي پيش از اسلام در ايران اين نقوش اغلب دربردارنده‌ي مفاهيم اسطوره‌اي يا مقدس و به نحوي در تعامل با باورهاي مذهبي مردم بودند. اين نقوش در هنر دورهي اسلامي ايران به يكي اصليترين عناصر تزئيني در توليدات متنوع هنري از جمله نگارگري، نقوش فرش، گچبري و كاشيكاري، ظروف و نقاشي گلومرغ بدل شد. با ورود جريانات مدرنيته به ايران، گفتمان هنر نيز متأثر از آن دستخوش تغيير شد و با آغاز ژانر طبيعتپردازي و منظرهپردازي در نقاشي، مضامين جديد وارد نقاشي شد. جريان نوگرايي در هنر ايران، دورهي تجربهگرايي و اهميت دادن به توليد دستگاه بصري جديد براي ايران است. در دهههاي 40 و 50 شمسي با حضور بيشتر فارغالتحصيلان هنر و هنرمندان مستقل، ژانر طبيعت بي‌جان بيش‌ازپيش مورد توجه قرار گرفت و در همين راستا، گلها به يكي از مضامين اصلي نقاشي در سبكهاي رايج آن دوره بدل شدند. اين پژوهش با رويكرد كيفي و با استفاده از روش تحقيق توصيفي_تحليلي، با بهرهمندي از رويكرد سه مرحله‌اي اروين پانوفسكي در تفسير آثار هنري به خوانش نقاشي‌هاي اين دوره پرداخته و چرايي استفاده و استمرار حضور نقش گل‌ها و گياهان در آثار هنرمندان نوگراي دهه‌هاي 40 و 50 ايران و انعكاس گفتمان رابطه‌ي هنرمند ايراني با طبيعت و تحول آن در نقاشيهاي اين هنرمندان را بررسي كرده است. شيوه‌ي گردآوري داده‌هاي پژوهش بر اساس منابع كتابخانه‌اي، بازديد از موزهها، نمايشگاههاي نقاشي و منابع تصويري مجازي است. در نتيجهي اين پژوهش نشانداده شد كه هنرمندان اين دوره به‌دنبال شكستن قالب‌هاي سنتي و ايجاد زباني نوين هم‌زمان با روندهاي جهاني هنر مدرن به هويت فرهنگي و تاريخي خود نيز وفادار ماندند. در اين دوره نقاشان اين گل‌ها را به‌عنوان عناصري مستقل به‌تصوير كشيدند و توانستند نقش گل‌ها و گياهان را به نمادهايي با معاني عميق‌تر ارتقا دهند. از منظر شمايل‌شناسي پانوفسكي، نقاشان اين دوره در نقاشي‌هاي خود از گل‌ها و گياهان، به دنبال برقراري ارتباطي عاطفي و ذهني با طبيعت بودند كه در قالب نمادهايي با معاني خاص تحليل شده است.

هوشيار، مهران

بهپور، باوند

1403

109ص.: مصور( رنگي)

An Iconology Analysis of Flower and Plant Paintings Concerning Textual and Visual Works of Iranian Modernist Artists from the 1960s and 1970s

Flowers and Plants , Iconography , Modernist Art of Iran , Painting

كارشناسي ارشد

هنر