289

صنايع دستي گرايش خوشنويسي و كتاي آرايي

تحليل تكويني كتابت و كتاب آرايي در دو قرآن به خط عبدالله عاشور (قاجار)

با ظهور اسلام و ورودش به ايران، زمينه هاي رشد و شكوفايي هنر كتاب آرايي فراهم شد. كتابت قرآن كريم و همچنين در كنار آن تذهيب، تزئينات و صفحه آرايي شكوفا شد و موجب افزايش فعاليت هنرمندان گرديد. هنر كتابت و خوشنويسي نسخه هاي مكتوب و قرآن ها را ميتوان بخش اعظم پيكره هاي فرهنگ و هنر اسلامي دانست كه از گذشته تا به امروز، همچنان حامل رسالت خود مي باشند. دوران شكوفايي و گستردگي كتاب آرايي دورة قاجار را در زمان فتحعلي شاه و ناصرالدين شاه ميتوان جستجو كرد. شيوة تزئين نُسَخ خطي در اوايل اين دوره، ادامة عصر صفويه بوده است و در مجموع عليرغم آنكه تغييرات عمده اي در فرم سرلوح ها و جزييات تزئين آن ها نسبت به دورة صفوي مشاهده نمي شود، وليكن جزئيات و ريزه كاري هاي فراوان در تزئينات، به خصوص در دوره ناصر الدين شاه، شدت بيشتري مي يابد. آنچه در تحليل و بررسي دو قرآن به تاريخ هاي 1218هـ.ق و 1235هـ.ق محفوظ در موزه ي ملي قرآن به شمارة ثبت 196 و 21، قابل توجه است ضمن معرفي اجمالي عبدالله عاشور به عنوان يكي از خوشنويسان دورة قاجار، به بررسي اصول كتابت و كتاب آرايي و شناسايي ويژگي هاي خاص آن ها پرداخته ميشود. در اين پژوهش از روش تاريخي، توصيفي و تحليلي و روش گردآوري كتابخانه اي و ميداني استفاده شده است. در اين پژوهش پس از بررسي تحليل تكويني كتابت و كتاب آرايي دو قرآن مذكور مي توان به وجود شباهت هاي ميان سبك خوشنويسي و نوع كتاب آرايي آنها پي برد. در مجموع يافتة اصلي حاكي از آن است كه قرآن هاي عاشور از منظر صفحه آرايي داراي سه بخش؛ صفحات افتتاحيه (كه نمايشي از هنر تذهيب در متن و حاشيه ميباشد)، صفحات اختتاميه (با دعاي ختم همراه با تذهيب) و صفحات متن (كه بين دو بخش مذكور قرار مي گيرد و تمامي صفحات به يك شيوه صفحه آرايي مي شود) مي باشد.

اجراي شش تابلوي نقاشيخط قرآني بر اساس كتابت وكتاب آرايي قرآنهاي يادشده

قليچ‌خاني، حميدرضا

سعيدآبادي، سليمان

1392

190 ص.: مصور

1/1/1900 12:00:00 AM

writing QURAN , book of topiary , Persian manuscript , ABDOLAH ASHOUR , bibliography

688

كارشناسي ارشد

687

هنر