286

ادبيات نمايشي

تحليل عناصر روايي برسازنده جهان متن مطابق نظريه پل ريكور (با تحليل نمونه روايي رمان "آينه هاي دردار" اثر هوشنگ گلشيري)

از زمان افلاطون رابطه ي ميان جهان واقعيت و آنچه در آثار ادبي بازنموده مي شود، تحت عنوان محاكات يا تقليد مورد مجادله بوده است. بداعت نظريه ريكور درباره اين امر، صورتبندي آن در سه مرحله مجزاست. مرحله اول، نحوه ي ادراك انسان از تجربه پديداري خويش، مرحله دوم، بازنمود اين تجربه در امر زباني و گفتمان روايي و مرحله سوم، فهم مجدد فعل انساني ( در بازنمود ادبي آن در متن) در طي فرآيند خوانش است. ريكور اين مراحل را به ترتيب محاكات 1، 2و 3 ناميده است. بر اين اساس، جهانِ متن بر آمده از محاكات 2يا پيكربندي وقايع و كنش انساني در زبان است، كه از طرفي روي به آگاهي پيشاروايي نسبت به جهان واقعيت (محاكات1) دارد و از طرفي چرخه ي فهمِ آن در فرآيند خوانش و نقطه ي تلاقي آن با جهانِ ذهنيت خواننده است (محاكات 3) كه كامل مي شود. اين پژوهش به تحليل رابطه ي اول يا ارتباط ميان جهان واقعيت و پيكربندي داستاني مي پردازد. بنابر اين سير مطالب اين رساله حركت از پديدار شناسي به روايت شناسي است . بنابراين پژوهش درباره ي عناصر بر سازنده جهانِ متن يعني زمان ، مكان و شخصيت؛ از تجربه ي پديداري اين مقولات در جهان واقع و زندگي روزمره آغاز مي شود. در ادامه، بازنمود اين مقولات در زبان، ابتدا در سطح نقش ها و عناصر درون جمله اي و پس از آن در سطوح فراتر از جمله و بافت محور( با توجه به اختصاصات گفتمان روايي) مورد توجه است. اما تمركز اين پژوهش در سطح روايت و اختصاصات گفتماني آن است كه با تركيب عناصر ناهمگون جهان واقع، تجربه اي جديد را در زبان (در چارچوب اين پژوهش يعني روايت نوشتاري) و بسيار فراتر از سطح گفتمان روزمره ، براي انسان رقم مي زند. در اين رساله بر آنيم با توجه به دستاور دهاي دانش روايت شناسي، نحوه ي تكوين و صورتبندي بياني (rhetorical) جهان بازنموده (جهان متن) را بررسي كنيم. براي نشان دادن كاركرد عملي اين نظريه در امر تفسير، رمان «آينه هاي دردار» اثر هوشنگ گلشيري بنابر مقولات روايت شناسي گفتماني (بحث شده در بخش نظري) مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و نيز تفسيري از آن ،براساس نحوه ي بازنمود عناصر جهان متن، ارائه شده است. شايان ذكر است ريكور در اثر عمده خود «زمان و روايت»، بيشتر به صورتبنديِ زمانيِ جهان متنِ آثار روايي پرداخته و تعميم روش او به دو مقوله ي مكان و شخصيت كه مقولاتي مشترك ميان پديدار شناسي، روايت شناسي سنتي، و رويكرد هاي شناختي هستند، ويژگي نوآورانه ي اين پژوهش به شمار مي رود.

شكل گيري يك داستان ايراني (فيلم نامه)

سجودي، فرزان

بابك‌ ‌معين، مرتضي , قاسم‌پور، اكرم

1391

136 ص.

1/1/1900 12:00:00 AM

the world of the text , Paul Ricoeur , narratology , time , place , character , H.Golshiri , "Gated mirrors"

680

كارشناسي ارشد

679

هنر