279

صنايع دستي گرايش پژوهشي هنرهاي سنتي

دانستن سر آغاز شناخت است و شناخت گامِ مياني آگاهي. دنياي امروز جهان دانستن و شناخت است، خواه آنچه در گذشته بوده خواه آن‌چه در آينده هست. پژوهش پيش رو نيز در پِي شناخت عجايب‌نگاري در فرش ايران است. از اين رو وجه تسميه و چيستي گروتسك مورد توجه بوده تا بتوان نقش‌مايه‌هاي عجايب‌نگار و فرش‌هاي در بر دارنده‌ي آنها را شناسايي كرد، و دانسته شود كه مبناي آنها چه بوده، برپايه‌ي چه ديدگاه و متوني آفريده شده‌اند و با آشكار شدن ريشه‌ها، معنا و زندآگاهي هر يك از نقش‌مايه‌ها بيان شود. پندار بر آن بوده كه تمنّاها و كردار خالق اثر دليل بارز پديد آمدن عجايب‌نگاري است. بنابر اين روش انجام اين پژوهش توصيفي ـ تحليلي برگزيده شد كه در ابتدا، با بازخوانيِ نقد گروتسك از سوي هنر پژوهان دانسته شد كه هم‌نشيني اجزاي ناهمگون و تاثير اعتقادات دو شاخص در شكل‌گيري گروتسك است، با بهره گيري از اين شاخص‌ها شناساني ويژه از عجايب‌نگاري در صنايع دستي ارائه شد بدين صورت؛ هر نقشي كه در دنياي پيرامون، ناديه و فرا طبيعي باشد كه از برهم نشاندن اجزاي ناهمگون شكل يافته و نمودي از اعتقادات، كردار، تمنّاها و رويدادهاي زندگي مردمان يك ديار و يا خالق اثر باشد، عجايب‌نگاري انگاشته مي‌شود. با چنين ديدگاهي جستجو و گزينش نمونه‌ها به صورت كتابخانه‌اي، ميداني (مراكز فروش، موزه‌ها) و اينترنتي انجام پذيرفت، و با بررسي و كاوش در بين اساطير، افسانه‌ها، نماد‌ها، فرهنگ عامه و آموزه‌هاي اسلام به ريشه‌يابي، شناسان و زندآگاهي نمونه‌ها دست يازيده شد. در پايان از برآيند خاستگاه نمونه‌ها آشكار گرديد آموزه‌هاي ديني و آييني بيشترين تاثير را داشته است، در مرتبه‌ي دوم نقوش برگرفته و پالايش يافته از فرهنگ چين و هند بوده، در مرتبه‌ي سوم درونيّات و ذوق‌آزمايي خالق اثر جاي دارد و در مرتبه‌ي چهارم داستان‌هاي ادبي، سرگذشت‌ها و رويداد تاريخي بنيان چنين نقش‌مايه‌هايي است.

سامانيان، صمد

ژوله، تورج

1392

Exploring of Grotesque Images in the Iran’s Carpet

1/1/1900 12:00:00 AM

grotesque-making , grotesque , Iranian carpet , symbol , myth

كارشناسي ارشد

هنر