2292

صنايع دستي

تاثير تغييرات اجتماعي بر ظهور ، رشد و افول صنعت شيشه گري نيشابور در قرون اوليه اسلامي

صنعت شيشه گري نيشابور در دوره اسلامي ، بدليل ويژگي هاي خاص خود و شرايط اجتماعي حاكم بر نيشابور در قرون اوليه اسلامي (3 الي 5 ه.ق)، از جايگاهي ارزشمند برخوردار بوده و با تغيير شرايط اجتماعي با چالش هاي جدي روبه رو شده است. پژوهش حاضر تلاش مي كند تا با مطالعه عميق وقايع تاريخي مربوط به قرون 3 الي 5 ه.ق ، به شناسايي عوامل اجتماعي موثر در اين صنعت و همچنين شناخت ويژگي هاي ساختاري و تزئيني شيشه هاي نيشابور در آن بازه زماني پرداخته و به دو سوال پاسخ دهد، 1- چه تغييرات اجتماعي در دوران اوليه اسلامي در شهر نيشابور رخ داده كه موجب ظهور ، رشد و افول صنعت شيشه گري نيشابور گرديده است؟ 2- شيشه نيشابور از نظر ساختار و تزئينات ، داراي چه ويژگي هايي است كه آن را در مطالعه تاريخ شيشه گري اسلامي مهم كرده است؟ پژوهش حاضر پژوهشي بنيادي و از نوع كيفي بوده كه به روش تاريخي ، توصيفي و تحليلي و مطابق با آراء گي روشه انجام شده و نتايج آن نشان مي دهند كه تصميمات نخبگان مذهبي و سنتي جامعه بواسطه ارزش هاي مذهبي حاكم در هر دوره ، بستري را براي تغيير عوامل جمعيتي ، تكنولوژي و زيربناي اقتصادي فراهم كرده كه مي توانند به ظهور ، رشد و افول صنعت كمك كنند و هر يك از اين عوامل نيز تحت تاثير شرايط محيطي و حوادث طبيعي و انساني قراردارند . شيشه نيشابور نسبت به ساير مراكز شيشه گري فعال آن زمان، بدليل مواد اوليه مرغوب، مهارت بالاي استادكاران ، ابزار و تجهيزات و كوره هاي مناسب ، استادي در توليد و تزئين شيشه بخصوص تراش شيشه (بدليل پيشينه تراش در دوره ساساني) و رنگ و فرم و نقوش متنوع ، از كيفيت بالا ، ظرافت ، شفافيت و دقت در تزئينات برخوردار بوده ،همچنين صنعت با توجه به شرايط حاكم بر جامعه (قرون 3و 4 و نيمه اول قرن 5 ه.ق) منعطف و پويا بوده است.

نقاشي و ميناي شيشه بر روي ظروف شيشه اي با استفاده از طرح ها و نقوش رايج در دوره اسلامي

محمدي، مهدي

مهرآوري، داداش

صادقي جعفري، جواد

1402

135ص.: مصور(بخشي رنگي)، جدول، نمودار (بخشي رنگي)

The Effect of Social Changes on Appearance, Development & Decline of Nishapur Glass Industry of the Early Islamic Period

Early Islamic period , Social changes , Nishapur , Glass production , Nishapur glass industry

Glass Painting & Enameling With Islamic Decorative Patterns & Ornaments

كارشناسي ارشد

هنر