2272

صنايع دستي

نقد تكويني تزيينات تصويري حمام‌هاي دوره صفوي

حمام‌ها از ديرباز جزو برجسته‌ترين بناهاي معماري محسوب مي‌شده است. اين مكان‌ها نه تنها براي پاكيزگي جسم و انجام فرايض ديني اهميت داشتند، بلكه به عنوان كانون‌هايي براي گردهمايي اجتماعي و تبادل فرهنگي نيز شناخته مي‌شدند. در حمام‌ها، مردم فرصتي داشتند تا در محيطي آرام و دلپذير به گفت‌وگو و معاشرت بپردازند. آن‌ها با يكديگر گفتگو كرده و از آخرين اخبار و وقايع روز مطلع مي‌شدند. بدين ترتيب، محفل دوستانه خود را با تزيينات زيبا و دلنشين مي‌آراستند. در اين بين، حمام علي‌قلي‌آقا اصفهان كه متعلق به دوره صفوي است، با تزيينات زيبا و چشم‌نواز خود، همچون نقاشي‌هاي ديواري و كاشي‌كاري‌هاي رنگارنگ، به عنوان نمونه‌اي برجسته از معماري و هنر ايران شناخته مي‌شود و بازديدكنندگان را به سفري در زمان و صفوي فرا مي‌خواند. هدف اصلي پژوهش، بررسي نقوش و نشانه¬هاي موجود در تزيينات حمام علي‌قلي‌آقا در اصفهان است. اين پژوهش تلاش دارد تا با استفاده از رويكرد بيش¬متنيت ژرار ژنت، زيبايي‌ها و معاني نهفته در اين تزيينات را كشف كند و به دنبال پاسخ به اين سوال¬ها مي‌باشد كه فلسفه وجودي تزيينات در حمام علي‌قلي‌آقا چه بوده است؟ و نقش‌مايه‌هاي به كار رفته در حمام علي‌قلي‌آقا از منظر نشانه‌شناختي داراي چه مفاهيم و مضامين هنري بوده است؟ از مهم‌ترين يافته‌هاي تحقيق كه به شيوه پارادايم تفسيري (هرمنوتيك) و با استفاده از منابع اسنادي (كتابخانه‌اي) و ميداني تدوين شده، اين است كه تزئينات به‌كار رفته در حمام علي‌قلي‌آقا از پيش‌متن‌هاي فلسفي و ايدئولوژيك الهام گرفته و طراحي شده‌اند. اين تزئينات نمايانگر شجاعت، قدرت، جاودانگي، عظمت، هماهنگي و نظم كيهاني هستند. نقوش و طرح‌هاي به‌كار رفته در اين حمام بازتاب‌دهنده شكوه و جلالي‌اند كه در دل تاريخ و فرهنگ عميقاً ريشه دوانيده‌اند و نمايانگر ارزش‌ها و باورهاي عميق جامعه آن زمان هستند. اين تزئينات نه تنها زيبايي بصري دارند بلكه به عنوان حاملان پيام‌هاي فلسفي و ايدئولوژيك، نقشي اساسي در انتقال مفاهيم معنوي و فرهنگي ايفا مي‌كنند. علاوه بر اين، هنرمندان با دقت و هنرمندي خاص، در هر قسمت از حمام، تصاويري از زندگي و تفريحات شاهان تا زندگي مردم عادي را به تصوير كشيده‌اند. اين نقوش متنوع، زندگي روزمره و همچنين لحظات خاصي از زندگي اجتماعي و فرهنگي آن دوران را به نمايش مي‌گذارند و از اين طريق، ارتباط عميق و معناداري بين گذشته و حال برقرار مي‌كنند. اين تزئينات هنري، نه تنها بيانگر هنر و زيبايي‌شناسي هستند، بلكه به عنوان اسنادي تصويري از تاريخ و فرهنگ، اهميت و ارزش فراواني دارند.

طراحي و اجراي تزيينات كاشي‌كاري در حمام و استخر با الهام از نقوش حمام‌هاي دوره صفوي

هوشيار، مهران

1403

ح، 119ص.: مصور (بخشي رنگي)، نمودار

Developmental review of pictorial decorations of Safavid period baths

Visual Decorations , Ali Qoli Agha Bathhouse , Safavid Era , Hypertextuality , Gérard Genette

Design and implementation of tiling decorations in the bathroom and swimming pool inspired by the motifs of the Safavid era bathrooms

كارشناسي ارشد

هنر