2120

صنايع دستي

مسجد و مدرسه عالي شهيد مطهري «سپهسالار» بهترين و آخرين نمونه ي به جاي مانده از معماري دوره قاجاريه مي باشد، كه از دو بخش، شامل مسجد و مدرسه تشكيل شده است. اين مجموعه توسط امين خان ملقب به «سپهسالار» و با استفاده از اموال شخصي و به كارگيري معماران وهنرمندان به نام و طراز اول زمانه احداث شده وسپس وقف عام گرديد. در مجموعه ي «سپهسالار» شاهد به كارگيري زنجيره اي از تزئينات در زمينه ي كاشيكاري، نقاشي، كتيبه نگاري، گچ بري وهنرهاي مرتبط در دوره قاجار مي باشيم. همچنين در قسمت هاي مختلف بناي «سپهسالار» كتيبه ها خوشنويسي شده ي بسياري وجود دارد، كه همگي داراي پيام و محتواي مذهبي و اعتقادي هستند و توسط هنرمندان و خوشنويسان برجسته اي چون «ميرزا غلامرضا اصفهاني» به انجام رسيده است. ميرزا غلامرضـا اصفهاني، در تاريخ خوشنويسـي ايران به شـخصيتي جامـع تبديل شـده كه پس از گذشـت يكصد و بيست و پنج سال از درگذشتش مي توان در آثار ماندگار وي نكات وارزش هاي آن را بازشناسي كرد و براي هميشه از آنها لذت برد. ميرزا غلامرضا با علم به مباني هنرهاي تجسمي و اصول و قواعد خوشنويسي سياه مشق هايي خلق كرده است كه بسيار بديع و زيبا است. هدف اصلي اين پژوهش آن است كه، عملكرد ميرزا غلامرضا اصفهاني را در دانگ هاي مختلف مورد بررسي تطبيقي قرار داده، تغييرات وارده بر خوشنويسي در قالب هاي مختلف را مطالعه نمايد. در اين راستا سطرها، كتيبه هاي روي كاغذ و كتيبه هاي ورودي مدرسه عالي شهيد مطهري (سپهسالار) با هم به طور تطبيقي مقايسه خواهند شد تا وجه تشابه و افتراق آنها نسبت به يكديگر سنجيده شود. جمع آوري اطلاعات به روش تاريخي – تطبيقي – تحليلي است و به صورت كتابخانه اي و پژوهش تاريخي انجام شده است. نتيجه ي تحقيق نشان مي دهد كه در كتيبه ها حروف دوار در پايين كادر براي ايجاد توازن و تعادل انتخاب شده است؛ و ويژگي خوشنويسي ميرزا غلامرضا اصفهاني در كتيبه نويسي نستعليق داراي كشيدگي ها و نازك نويسي هايي است كه فضاي خالي را كه بر اثر بكارگيري خط نستعليق در فضاي زمينه ايجاد مي شود را پر مي كند، همچنين در سياه مشق هاي وي اولويت كشيده ها و دواير در متن مورد نظر، زيبايي بصري نهفته در حروف نستعليق (فرم و شاكله حروف)، وارد كردن كشيده ها و بعضي از انقباض هاي بصري از خط شكسته در خط نستعليق، انتخاب نقاط حساس و خاص در صفحه، يافتن عناصر تكرار پذير، ايجاد ريتم با استفاده از حروف و كلمات، و استفاده از نقطه در شرايط خاص (فقط حرف «ن») بسيار چشمگير است.

كفيلي، نگار

عموزاد، محمدرضا

1401

146ص.: مصور (رنگي)، جدول

Master's thesis in the field of handicrafts Matching the writing style of Mirza Gholamreza Esfahani in Sepehsalar tile inscriptions (Shahid Motahari) with paper works and lower dangs.

Mirza Gholamreza Esfahani , inscription , Shahid Motahari High School (Sephesalar) , Nastaliq script

كارشناسي ارشد

هنر