2089

نقاشي

تحليل انتقادي آثار شيرين نشاط براساس نظريه ي وانموده بودريار

هنرمند به مثابه‌ي يك رسانه ي تصويري است كه گاهي مي‌تواند با درون‌مايه هاي سياسي و كليشه اي ماهيت اثر هنري را تحت‌الشعاع قرار دهد. مبني بر اين امر، خوانش تصويري يك اثر مي‌تواند بر اساس كدهاي تصويري و رمزگاني باشد كه در اثر هنري نهفته شده است. اين‌گونه آثار اگر برخاسته از جغرافياي خاورميانه باشند، به‌طبع با كليشه هاي شرق‌شناسانه و مفاهيم اگزوتيك‌محور همراه است كه از ديرباز مورد توجه رسانه هاي غربي قرار گرفته و در تعاملات فرهنگي غرب و شرق نقشي محوري را ايفا كرده است. در اين ميان، از نقش هنرمندان در بازنمود چنين كليشه هايي نمي‌توان گذشت، به‌خصوص هنرمندان زن خاورميانه كه خود به عنوان يك كليشه ي جنسيتي در بازار هنر شناخته ميشوند. در چند دهه ي اخير، هنرمندان بسياري در اين زمينه ها به خلق آثار هنري پرداخته‌اند. ازجمله‌ي اين هنرمندان ميتوان به شيرين نشاط اشاره داشت كه آثاري را با موضوعات زنان ايراني و خاورميانه اي با درون‌مايه‌اي اگزوتيك خلق كرد كه هم‌چنان پس از گذشت چند دهه در تصور ذهني مخاطب با ويژگي هايي كه امروزه با عنوان چادر آرت شناخته ميشود، باقي مانده است. اين ايماژهاي كليشه اي همانند كپي هاي رنگي مرلين مونرو، فراواقعيتي را براي مخاطب ساخت كه با حقيقت وجودي زن معاصر ايراني فاصله ي بسياري داشت و به‌سان يك وانموده دست‌كاري‌شده بود. بر همين اساس، ما جستاري زديم بر آراي بودريار، فيلسوفي پست‌مدرنيست كه نظريه اي را تحت عنوان وانمودگي ارائه كرد كه بر اساس اين نگرش، جهان پست‌مدرن بر اساس رمزگاني ساخته شده است كه به مثابه‌ي الگوهاي شبيه‌سازي‌شدهاي هستند از يك امر واقعي كه به دليل تكثير شدن اين الگوهاي تصويري واقعيت اصلي رنگ باخته است. بر همين راستا، در پژوهش حاضر، با روشي تحليلي، توصيفي و بر اساس نظريهي وانموده ي بودريار به نقد آثار شيرين نشاط پرداخته شد و طبق نتايج حاصل از آن، مي‌توان گفت كه شيرين نشاط هنرمندي است كه در وهله ي اول با دغدغه هاي هويتي حاصل از دوري از وطن دست‌وپنجه نرم مي‌كند. بنابراين، چنين شكاف عميقي منجر به ناشناختگي از زادگاهش شده و درنتيجه تأثير زيادي را بر نگرش او در خلق آثارش گذاشته است. در درجه ي دوم، مواجهه‌ي نشاط با وطنش در دوران پس از انقلاب، دليل ديگري بود براي شكل‌گيري تفكرش با محوريت كليشه هاي شرق‌شناسي. هم‌چنين، در روند اين پژوهش با بررسي و تحليل آثار شيرين نشاط بر اساس نظريات بودريار به اين موارد دست يافتيم: 1. شيرين نشاط به عنوان هنرمندي خاورميانه اي مي بايست در جهت تقاضاي بازار هنر به خلق آثارش بپردازد و با كليشه هاي جنسيتي زن مسلمان بودن همراه باشد. بنابراين، بازنمود زنان ايراني با ويژگي هاي شعاري و اگزوتيك مطابق ذائقه ي مخاطب غربي است و بازخوردي سياسي دارد. 2. بر اساس نظريات بودريار، مي‌توانيم شيرين نشاط را به مثابه‌ي يك رسانه ي هنري در نظر بگيريم كه فراواقعيتي اگزوتيك را از زنان شرقي و ايراني به جهان نشان داده است كه به‌سان وانمودهي يك فرهنگ تصنعي، تزييني و آييني است از جامعه‌ي معاصر ايران و زنان ايراني.

مسخ ارگانيسم

معين‌الديني، محمد

1402

90ص.: مصور (رنگي)

Critical analysis of Shirin Neshat's works based on Baudrillard's pretend theory

Middle Eastern art , exoticism , Shirin Nishat , Chador Art , Jean Baudrillard

Deformation of the organism

كارشناسي ارشد

هنر