2023

سينما

مطالعه زمان-تصوير به مثابه امر نو تحليلي بر چند اثر سينمايي محمدرضا اصلاني با تكيه بر آراء ژيل دلوز

بنا بر نظر ژيل دلوز، زمان به عنوان يكي از عناصر روايتگري در سينما دو وضعيت اصلي در رابطه با حركت دارد. در حالت اوّل به صورت عنصري فرعي و همچون بستري براي اِعمال كنشِ سوژه/فاعل شناسا مطرح مي‌شود. در وجه ديگر، زمان قادر است از تابعيت كنش رها شود و با برهم‌زدن الگوهاي حسي-حركتيِ تصاويرْ خود را به شكل مستقيم نشان دهد؛ بدين ترتيب ادراك را از محدوديت‌هاي بازشناسي رها مي‌كند و ديدي عميق‌تر به واقعيتِ ابژه مي‌بخشد. اين وجه از زمان را نبايد صرفاً شكلي براي بازنمايي پيچيدگي روان دانست، بل ضرورت اين ساختار جديد در توضيح اهميت زمان به مثابه شيوه‌اي از تفكر و نگاه به جهان است. دلوز با طرح مفهوم زمان-تصوير و قابليت‌هاي بالقوۀ آن نشان مي‌دهد كه نيروي زمان مي‌تواند انديشه را از الگوي رايجِ شناخت خارج كند و آن را به وضعيتي از ناتواني، به امري ناانديشيدني، برساند تا تصوير جديد انديشه در صيرورت خود بازيابي شود. در اين پژوهشِ توصيفي-تحليلي و به لحاظ ماهيتْ كيفي كه به روش كتابخانه‌اي و مطالعۀ تصويري انجام گرفته‌است، مطابق ديدگاه‌هاي دلوز زمان-تصويرها در تعدادي از آثار سينمايي محمدرضا اصلاني بررسي شدند. با در نظرگرفتن فرضيۀ حضور غيرگاهشمارانۀ زمان در روايتگري اين آثار، مسئلۀ پژوهشِ حاضر اين است كه در فيلم‌هاي اصلاني زمان-تصويرها چگونه وجوهِ متفاوتِ صورت اوليۀ تصوير را گسترش مي‌دهند و امكان‌هاي متعدد آن را فراخواني مي‌كنند. نتايج به‌دست‌آمده نشان مي‌دهند كه در اين آثارْ تصوير از كاركرد ظاهري‌اش عبور مي‌كند و از معناي كليشه‌اي تهي مي‌شود، به تعبيري به بي‌تصويري مي‌رسد. بنابراين آنچه ناانديشيدني است لاجرم محرك انديشه مي‌شود. در اين وضعيت، زمان با استفاده از ساختارهاي درهم‌تنيده و چندلايۀ ديداري و شنيداري به بازتوليد امر متفاوت دست مي‌زند. آنچه رخ مي‌دهد رستاخيز تصويري است كه نه تكرار امر اين‌همان بل به عنوان تصويرِ امكانِ آنچه بود در بداعتش امر نو را در ساختار سينما و نيز در انديشه بازمي‌گرداند تا مطابق ديدگاه دلوز پيوندهاي ما را با جهان از نو برقرار سازد.

ناشناخته

شهبازي، رامتين

1402

ض، 74 ص.

The study of time-image as the new An analysis on Mohammad Reza Aslani’s cinema based on the Gilles Deleuze’s theory

Time-image , The resurrection of images , The new , Gilles Deleuze , Mohammad Reza Aslani

Incognito

كارشناسي ارشد

هنر