1993

پژوهش هنر

حروف و كلمات در خطوط مشَكَّل به مثابه كارماده‌اي است كه خوشنويس باستفاده از آن به بازنمايي شمايل مي‌پردازد. بر اين اساس خوشنويس با گره‌بندي‌ها و دوربندي‌هاي يك كلمه يا يك عبارت به بازنمايي در قالب حيوانات، اشجار، اجسام و صورت انساني مي‌پردازد. پژوهش حاضر، از اين ميان، خطوط مشكّل حيواني را مورد بررسي قرار داده و دو پرسش اصلي را در بررسي آنها پي گرفته است: يكي آنكه جنبه‌هاي فرمي‌ـ‌هنري خطوط مشكل حيواني چيست و ديگر آنكه وجوه معنايي خطوط مشكل حيواني چگونه قابل تفسير است. بر اين اساس، خطوط مشكل حيواني در دوران اسلامي به‌روش تاريخي – تحليلي و با الگوي تحليل آيكونولوژيك خوانش و ريشه‌هاي فرهنگي اين آثار و نسبت آن با سنت تصويري ايران مورد بررسي قرار گرفت. مطابق اين بررسي، در غالب خطوط مشكل حيواني، غلبه فرم بر محتوا مشاهده مي‌شود، به‌طوري‌كه همسو با طبقه‌بندي اين آثار در دسته خطوط تفنني است. با اين حال، به‌رغم غلبه جنبه‌هاي تزييني و فرمي، وجوه خوشنويسانه در اين آثار در مرتبه دوم و در سايه جنبه‌هاي نقاشانه و تزييني قرار مي‌گيرند. غلبه اين جنبه تزييني‌ـ‌فرمي در خوانش و تفسير محتوايي آثار مذكور نيز داراي موضوعيت است. بر اين اساس، در اين آثار مي‌توان تاحدي به جستجوي معاني و نمادهاي فرهنگي و اسطوره‌اي پرداخت كه مرتبط با زمينه‌هاي فرهنگي اين آثار قرار مي‌گيرند. دربرابر، تفاسير مبتني بر نمادگرايي‌هاي عرفاني كمتر در اين آثار قابل ملاحظه‌اند.

ايران‌ پور، امين

1400

د، 109 ص.: مصور، جدول

Study of historical and artistic aspects of problematic animal lines in Islamic Iran

calligraphy , calligraph shaped , symbol , culture , iconology

كارشناسي ارشد

هنر