1992

پژوهش هنر

پژوهش حاضر به منظور مطالعه و بررسي سير تحول تاريخي و تحليل نقوش گنبد در معماري ايراني در دورۀ تيموري و صفوي انجام گرديد. اين پژوهش بنيادي از نوع تاريخي است كه از تقسيمات توصيفي- تحليلي مي باشد و سعي در گردآوري اطلاعات مبني بر اين كه گنبد در زمينۀ نقوش در دو دورۀ باشكوه معماري اسلامي يعني دورۀ تيموري و صفوي چه تحولي يافته است؟ و نقوش گنبد چه ارتباطي با كاركرد آن دارد؟ داشته است. هدف اصلي پژوهش پاسخ به اين پرسش ها است. همچنين اطلاعات ضروري تحقيق با استفاده از روش مطالعۀ اسنادي و منابع كتابخانه اي گردآوري گرديد. جامعۀ آماري پژوهش شامل: پنج بناي دورۀ تيموري: مسجد بي بي خانم، مسجد شاه مشهد، گور امير تيموري، مسجد جامع گوهرشاد مشهد و آرامگاه گوهرشاد در هرات و پنج بناي دورۀ صفوي: مسجد شيخ لطف اللّه، مسجد شاه اصفهان، امام زاده حسين قزوين، مسجد علي اصفهان و مدرسۀ چهار باغ اصفهان مي باشد. نتايج مذكور حاكي از آن بود كه به طور كلي سيرتحول نقوش و تزيينات گنبد در دورۀ تيموري تا صفوي رشد كمي و كيفي داشته است، زيرا تزيينات گنبدهاي دورۀ صفوي ادامه دهندۀ تزيينات گنبدهاي دورۀ تيموري بوده اند و فقط نقوش و تزيينات جديدي در جهت زيباتر شدن تزيينات به آن افزوده اند. تغيير مصالح از كاشي معرق به كاشي هفت رنگ باعث صرفه جويي در هزينه و زمان شد و به اين دليل كه رنگ گذاري روي كاشي هفت رنگ به سهولت انجام مي گيرد هنرمندان با توجۀ بيش تر به جزييات نقوش گياهي، نقوش اسليمي پركار و ظريفي را به تزيينات نقوش گنبد اضافه كردند، همچنين رابطۀ كاركرد گنبد با تزيينات آن، اين است كه هر دو وجه معنوي دارند و بستر سلوك روحاني و عرفاني را براي انسان فراهم كرده اند.

هوشيار، مهران

1402

[11]، 112 ص.: مصور، جدول

torical evolution and analysis of dome motifs in Iranian Timurid and Safavid architecture

Islamic architecture , Iranian architecture , dome motifs , Timurid period , Safavid period

كارشناسي ارشد

هنر