1965

تصويرسازي

بازنمايي شخصيت‌هاي جانوري در تصاوير هفت خان شاهنامه نامور

حكيم ابوالقاسم فردوسي طوسي ، يكي از بهترين و برجسته‌ترين شاعران حماسه سراي ايران و جهان شمرده‌ مي‌شود و اثر بزرگ و با ارزش او، شاهنامه از نظر تعليمات ديني و ايمان، به اصول اخلاقي اهميت بسياري دارد. فضايل اخلاقي در قالب پيام‌هاي گوناگون سياسي، فلسفي و اجتماعي و ... در لا به لاي ابيات شاهنامه بطور مستقيم از زبان خويش و شخصيت‌هاي داستاني اش يا بطور غير مستقيم در زير ساخت داستان‌هايش گنجانده شده است. از ميان بخش هاي اساطيري، حماسي و تاريخي، بخش حماسي بخصوص داستان‌هاي هفت خان رستم و هفت خان اسفنديار، مورد توجه خاصي قرار گرفته‌اند. فردوسي در اين داستان‌ها پيام‌هاي تعليمي و تأثير گذار به مخاطبان خود مي‌آموزد. نامورنامه، شاهنامه‌اي كه- شاهنامه شاهنامه هاست- نامه ناموري (نامور نامه ) است. دريايي نامتناهي است كه هر صاحب فن و هنري به مرحمت بهرهاي از آن ميگيرد و در اين ميان چه هنرمندان نقاش بلند والا كه به زبان رنگ و نقش از رمز و راز آن پرده بر مي‌دارد. تمام تصاوير اين شاهنامه به صورت دستي به تصوير كشيده شده است. يكي از آخرين نسخه‌هاي مصور شاهنامه كه توسط هنرمندان بزرگ دوره‌ي قاجار و اوج هنر كتاب آرايي اين عصر را نمايان مي‌كند نسخه مصور معروف به شاهنامه‌ي نامور يا نامورنامه است. شاهنامه نامور ( فردوسي ) نمونه‌اي از غني ترين و با ارزش ترين منابع تصويري در دوره ي هاي نگارگري ايران را دارد كه در دوره‌ي قاجار گردآوري شده و آخرين بار در دهه 70 شمسي به چاپ رسيده است. و بزرگترين شخصيت‌هاي پهلواني شاهنامه رستم و اسفنديار هستند. فردوسي در داستان هاي هفت خان پيام‌هايي دارد، شاهنامه بايگاني كارنامه هاي نيكي و بدي است و به تعريفي ديگر، آفرين نامه‌ي پاكان و راست كرداران و مخزن اسناد رسوايي اهريمن زادگان است، مجموعه اتفاقاتي كه در هفت منزل براي پهلواناني مانند رستم و اسفنديار رخ داده است. معمولاً اين كلمه را به صورت "هفت‌خوان " نويسند و بعضي وجه تسميه صورت اخير را آن دانسته‌اند كه رستم و اسفنديار بعد از هر كامروايي هر خان سفره‌اي از اغذيه لذيذ پهن مي‌كردند ولي اين وجه صحيح نمي‌باشد و به نظر مي‌رسد كه صحيح در " هفت خان " باشد به معني هفت منزل و مرحله . در ترجمه عربي شاهنامه از بنداري نيز "هفت‌خوان" آمده است. در اين پژوهش ابتدا به بررسي شاهنامه و نامور نامه مي‌پردازيم. سپس به بررسي داستان هاي هفت خان رستم و اسفنديار، و در آخر سعي بر آن شده است كه تصاوير هفت خان هاي رستم و اسفنديار و شخصيت هاي جانوري آن‌ها در نامورنامه بررسي مي‌شوند.

تصويرسازي داستان هفت خان رستم

حسن‌ پور، محسن

رحمتي، جمال

1401

ل، 76 ص.: مصور، جدول

Representation of animal characters in Haft Khan images of Shahnameh Namur

The Shahnameh of Ferdowsi , The Seven Trials of Rostam , The Seven Trials of Esfandiar , Namvarnameh , Rostam

Illustrating the story of Haft Khan Rostam

كارشناسي ارشد