1778

هنر اسلامي -گرايش مطالعات تاريخي و تطبيقي هنر اسلامي

دين دري است به سوي عالم ملكوت، و هنر پنجره اي است به سوي اين عالم. از اينرو، دين و هنر از دير باز در معنا بخشيدن به زندگي انسان ايفاي نقش كرده اند. درتفكر اسلامي، هنرمند سعي دارد حقيقت امر از عالم غيب و وصول و حضور به حقيقت را در هنرش متجلّي سازد. مسجد به عنوان جلوه گاه اين هنر و اتصّال دو عالم جسماني و روحاني، بهترين مكان است. مسجد در مكتب اسلام از اهميّت خاصّي برخوردار است. بدينگونه كه معماران مسلمان در تمام ادوارِ مختلف تلاش كردند با بهره گيري از الگوهاي طراحي و تجربيات پيشينيان خود، در كنار ايجادِ نوآوريِ متناسب با اقليم هر منطقه، در خلق آثاري ماندگار بپردازند. اما با ظهور فناوري هاي نوين و نفوذ فرهنگ هاي غير بومي، در مواردي شاهد ساخت مساجدي با كالبد و ظاهري متفاوت در مقايسه با نمونه هاي شناخته شده از گذشته هستيم. چنين به نظر مي رسد كه مساجد معاصر و نوگرا، به عنوان خوانشي جديد در فضاي ساختاري و فرهنگي جامعه، وجهي ديگر از معماري ديني را متجلّي ساخته اند. اين پژوهش سعي دارد با شناسايي مؤلفه هاي ساختاري و شاخصه هاي متأثراز مساجدِ تاريخي، به واكاوي و چگونگي حضور اين موارد در طراحي مساجد مدرن در دورۀ معاصرِ شهر تهران پرداخته و همچنين به تطبيق دو نمونه سنتي_تاريخي) مسجد سپهسالار (و نوين ) مسجد الجواد( بپردازد. با وجودتحقيقاتي كه در گذشته انجام شده در اين پژوهش سه سئوال مطرح مي شود: عناصر بصري و شاخصه هاي مفهومي(معنوي) مساجد تاريخي- سنتي كدام است؟ كاربرد و محتواي اين عناصر و شاخصه ها درمعماري مساجد سنتي چه بوده است؟كداميك از عناصر بصري و شاخصه هاي مفهومي مساجد تاريخي درمعماري مساجد دوران معاصرحضور داشته و به لحاظ محتوايي و كاربردي براي مخاطب معنادار است؟ به اين منظورو با استفاده از چارچوب نظري بيش متنيت ژرار ژنت، يافته ها به صورت كيفي، مورد تحليل و توصيف قرار گرفته و از مطالعات اسنادي و منابع كتابخانه اي در كنار روش ميداني و مشاهده استفاده شده است. نتايج حاكي از آن است؛ تفاوت در نحوه ي استفاده از مؤلفه هاي ساختاري در نمونه هاي مورد تطبيق مشهود بوده و استفاده از شاخصه هاي مفهومي در مساجد تاريخي- سنتي، كمتر مورد تو جّه معماران و طراحان مساجد مدرن بوده است. حال آنكه معنايي معنوي در هر كدام از اين شاخصه ها نهفته است و نمادي آشنا ازمعماري يك مسجد در معماري اسلامي است.

هوشيار، مهران

اكبريان، محمدرضا

1400

ف، 95 ص.: مصور، جدول

Practical and content analysis of visual elements and conceptual characteristics of traditional-historical mosques in the architecture of modern mosque in contemporary Tehran

Contextual and Practical Analysis , Visual Elements , Conceptual Features , Historical-Traditional Mosques , Modern Architecture

كارشناسي ارشد