1735

تصويرسازي

مطالعه تطبيقي تصويرپردازي شخصيت زال در كتاب هاي كودكان و نوجوانان دهه 40 تا 90 ايران بر اساس ميزان ارتباط با متن

بزرگترين حماسه ايراني و يكي از چند اثر عظيم ادبي جهان، شاهنامه فردوسي است كه پس از تأليف آن در سده هاي بعد، هنرمندان در مقاطع تاريخي و مكاتب هنري گوناگون اقدام به تهيه نسخ خطي مصور شاهنامه نمودند. تصويرگران معاصر نيز همواره توجه و علاقه خود را به شاهنامه، با تصويرسازي داستان هاي آن نشان داده اند. زال يكي از برجسته ترين قهرمانان شاهنامه است. او از هنگام تولد تا بزرگسالي سرنوشت پر فراز و نشيبي را داشته و به همين دليل داستان زندگي زال يكي از زيباترين داستان هاي شاهنامه فردوسي به شمار مي رود. براي آشنايي با تاريخ چند هزار سالۀ ايران و ارزش هاي والاي فرهنگي آن، شناخت قهرمانان شاهنامه وظيفه اي ملي و فرهنگي به شمار مي آيد. بنابراين لازم است كه هنرمندان و تصويرگران كتاب كودك و نوجوان، تلاش و توجه ويژه اي در معرفي قهرمانان جهان ايراني شاهنامه داشته باشند. هدف اين پژوهش مطالعه و شناسايي انواع شخصيت پردازي زال در كتاب هاي معاصر كودك و نوجوان است تا بتوان شباهت ها و تفاوت هاي آن را با شخصيت پردازي زال در شاهنامه فردوسي و نگاره هاي زال در شاهنامه هاي اصيل شناسايي نمود. اين پژوهش قصد دارد به شناسايي چگونگي شخصيت پردازي زال در كتاب هاي معاصر كودك و نوجوان دهه 40 تا 90 ايران بپردازد .در اين راستا روش هايي كه در سال هاي قبل و بعد از انقلاب اسلامي توسط تصويرگران، براي شخصيت پردازي زال به كار رفته مورد ارزيابي قرار گرفته و همچنين به شناسايي مواردي پرداخته مي شود كه تصويرگران معاصر، شخصيت پردازي زال را تحت تأثير نگارگري انجام داده اند. .در پژوهش حاضرپس ازمعرفي شاهنامه هاي ايلخاني، تيموري، صفوي و قاجار ، به منظور شناسايي چگونگي شخصيت پردازي زال در نگاره هاي شاهنامه، عناصر و نشانه هاي ديداري در ساختار بيروني نگاره ها مورد بررسي قرار مي گيرد. سپس به شناسايي ويژگي تصاوير زال در كتاب هاي معاصر پرداخته و با نگاره هايي با اين مضمون، مطابقت داده مي شود. شيوه گرد آوري داده ها كتابخانه اي-اسنادي و روش تجزيه و تحليل، توصيفي-تحليلي و از نوع كيفي است. نتايج بدست آمده نشان مي دهد كه تصويرگران معاصر ضمن وفاداري به متن نوشتاري شاهنامه، با الهام از تركيب بندي هاي نگاره هاي زال و همچنين استفاده از شيوه هاي نو در تكنيك و رنگ پردازي به تصويرگري شخصيت زال پرداخته اند. همچنين در تصاوير نام برده،كمتر نشاني از تاج و تخت شاهي، بناي كاخ و تزيينات آن مشاهده مي شود. از اين رو به نظر مي رسدكه تصويرگران معاصر تمايل چنداني به نمايش عظمت و شكوه شاهان موجود در شاهنامه فردوسي را نداشته اند.

بازنمايي داستان زال در شاهنامه

حسن پور، محسن

گلدوزيان، عليرضا

1400

س، 118 ص.: مصور، جدول

A comparative study of the depiction of Zal's character in books for children and adolescent from the 40s to the 90s of Iran based on the degree of connection with the text

Iran , Shahnameh , myth , Zal , Simorgh , illustration , characterization , children and adolescents’ literature

Representation of Zal's Fiction in Shahnameh

كارشناسي ارشد