1704

ادبيات نمايشي

تحليل مفهوم اپيدمي در نمايشنامه‌هاي اديپ شهريار، دشمن مردم، كرگدن و دست آخر بر اساس آراي جورجو آگامبن

تئاتر و اپيدمي از ديرباز به عنوان زوجي براي بازتاب وضعيت اجتماعي دست‌مايه آثار نمايشي بسياري شده‌اند. اين آثار گاه به عنوان استعاره‌اي براي بحراني كردن نظم موجود، و گاه در حكم بازنمايي تاريخي براي نمايش شفاف‌تر شكاف‌ها و بحران‌هاي اجتماعي عصر خود عمل كرده‌اند. فراگيرشدن اپيدمي كرونا در سراسر جهان و تعليق وضعيت عادي و برقراري وضعيت‌هاي استثنايي ناشي از اين اپيدمي، زمينه‌ي پرداختن به نقش درام در بيان وضعيت‌هاي مشابه و ضرورت بازخواني نمايشنامه‌هايي با تم اپيدمي را فراهم كرده است. جورجو آگامبن، يكي از برجسته‌ترين چهره‌هاي فلسفه، نظريه سياسي و انتقادي معاصر، وضعيت‌هاي استثنايي را شكل بروز ساختار سياسي غرب دانسته و با تبارشناسي مفهوم حيات و ارتباط آن با سياست به اين نتيجه مي‌رسد كه وضعيت‌هاي استثنايي در مقام ساختار بنيادين سياسي، سرانجام به قاعده بدل شده‌اند. به باور او قدرت سياسي در غرب، با حذف حيات بيولوژيك و ادغام آن در حيات سياسي ممكن شده و حيات را به سبب حيات بودنش طرد كرده است. آگامبن معتقد است اگرچه در گذشته نيز اپيدمي‌هاي حادتري شايع بوده‌اند اما حيات هيچ‌گاه به‌اندازه‌ي دوره فعلي كرونا، استثنايي و تبديل به حيات برهنه نشده است. اين پژوهش با ريشه‌يابي مفهوم اپيدمي، به تحليل نمايشنامه‌هاي اديپ شهريار اثر سوفوكل، دشمن مردم اثر هنريك ايبسن، كرگدن اثر اوژن يونسكو و دست آخر اثر ساموئل بكت مي‌پردازد. تم مشترك اين نمايش‌نامه‌ها اپيدمي‌ست. اين تحليل به‌واسطه‌ي آرا و ديدگاه‌هاي آگامبن و مفاهيم فلسفه‌ي او انجام مي‌شود. براي اين كار از مهم‌ترين اصطلاحات فلسفه او به‌ويژه حيات برهنه، وضعيت استثنايي، ديسپوزيتيف، ناسوتي‌سازي، اخلاق شهادت و ژست استفاده مي‌كنيم. تلاش براي ارائه خوانش تازه‌اي از اين نمايش‌نامه‌ها از طريق عنصر مشترك اپيدمي موجود در آن‌ها بر اساس آراي آگامبن هدف اصلي اين پژوهش است. پرسش اصلي پژوهش چگونگي امكان اين خوانش است. روش گردآوري اطلاعات بر پايه‌ي استفاده از منابع مرجع كتابخانه‌اي بوده و پژوهش به روش تحليلي-توصيفي است. با استفاده از يافته‌هاي پژهش اين نتيجه را نشان داد كه سرمنشا پيدايش اپيدمي در هر اثر، بازتاب وضعيت اجتماعي و تاريخي خاص آن اثر و استعاره‌اي از دگرگوني ريشه‌اي اجتماع بوده و تلاشي براي تبديل اپيدمي به موضوع اصلي تفكر براي ناكاركردن ديسپوزيتيف و رسيدن به ايده‌ي رهايي‌بخش بوده است.

نمايش‌نامه‌ي آخرِ پاييز

معافي غفاري، فرزاد

نوري‌پرتو، اميررضا

1400

خ، 135 ص.

Analysis of the concept epidemic in the plays of Odepius rex, An enemy of the people, Rhinoceros and Endgame based on the theories of Giorgio Agamben

Epidemic , Odepius rex , An enemy of the people , Rhinoceros , Endgame , Giorgio Agamben , Dispositif

The play End of autumn

كارشناسي ارشد