1697

صنايع دستي

گونه شناسي و تحليل بصري تزيينات وابسته به معماري مجموعه عمارت مسعوديه در تهرانِ عصرِ قاجار

باغ - عمارت مسعوديه، به عنوان يكي از مجموعه بناهاي تاريخي دورة قاجار، به دستور مسعود ميرزا، ملقّب به ظل السلطان، در سال 1295ه.ق و به سَركاري رضا قليخان (ملقّب به سراج المُلك)، در زميني به وسعت يك ونيم هكتار، در ميدان بهارستان تهران بنا شده است. از تزيينات معماري همچون:آجركاري،گچ بُري، مقرنس كاري،كاشي كاري،آينه كاري، حجاري، تزيينات چوبي، فلزي و نقاشي ديواري، در تزيين بناهاي تاريخي مجموعة مذكور به وفور استفاده شده،كه ضرورت پژوهشِ بيشتر در اين زمينه و بررسي بصري وگونه-هاي مختلف تزييني، در معماري بناهاي اين مجموعه احساس مي شود. هدف پژوهش،گونه شناسي فرم و نقش درآرايه هاي معماري به كار رفته در مجموعة تاريخي باغ - عمارت مسعوديه در تهران، تحليل بصري فرم و نقش درآرايه هاي معماري به كار رفته در آن و شناخت و معرفي هنرمنداني است كه در ساخت مجموعه مشاركت داشته-اند. از اين رو به بررسي سوال هاي مطرح در پژوهش، همچون:گونه شناسي فرم و نقش در آرايه هاي معماري به كار رفته در مجموعة تاريخي باغ - عمارت مسعوديه در تهرانِ دورة قاجار چيست؟ تحليل بصري فرم و نقش آرايه هاي معماري به كار رفته در مجموعة تاريخي باغ - عمارت مسعوديه در تهران ِدورة قاجار چيست؟ و هنرمنداني كه در ساخت مجموعه مشاركت داشته اند، چه كساني بوده اند؟ پرداخته شده است. رويكردكلي در پژوهش حاضر،كيفي و به لحاظ هدف،كاربردي و براساس ماهيت، توصيفي- تحليلي بوده و شيوة گردآوري اطلاعات اسنادي،كتابخانه اي و ميداني است. نتايج بيان گرآن است كه تاريخ دقيقي براي ساخت تمام عمارت هاي موجود در اين مجموعه، ثبت نشده است وكل اين بناها، از تمام گونه هاي تزييني مذكور، به يك ميزان بهره نبرده اند. بيشترين كاربرد تزيينات در مجموعه، متعلق به تزيينات حجاري با اِزاره هاي سنگي، تزيينات گچ بري سطح ديوارها، تزيينات كاشي كاري سَردَرِ بناها،كتيبه هايي منقوش به خط نستعليق، تزيينات چوبي متشكل از دَرهاي چوبي و پنجره هاي اُرسي با خورشيدي هايي مزيّن به شيشه هاي رنگي است. همچنين تزيينات مقرنس كاري، آينه كاري، فلزكاري و نقاشي ديواري نيز، به ترتيب سهم كمتري در تزيين بناهاي موجود در مجموعه را دارند. به كارگيري نوعِ فرم، نقش و تكنيك اجراء، در هر يك از گونه¬هاي تزيينات معماري مذكور، در حدّ بسيار زيادي شبيه و يكسان بوده و بسته به موقعيت وكاربري بنا، اجراء شده است. اما آن چه مسلّم است، درتزيينات به كار رفته در عمارت هاي مجموعة مسعوديه، همگام با استفاده از الگوهاي نئوكلاسيك اروپايي، از الگوهاي اسلامي و همچنين برخي نقش مايه هاي ايران باستان نيز استفاده شده است. استاد شعبان معمار باشي، معمار وسازندة مجموعه، ميرزا عمو( استاد محمد ابراهيم تهراني)، نويسندة اغلب كتيبه هاي مجموعه، استاد عبدالحسين زرين قلم، نويسندة كتيبة هشت لوح كاشي كاري -عمارت سَردَرِپياده، استاد حاجي حسين كاشي پَز، هنرمندكاشي ساز و استاد ابواقاسم، نويسندة كتيبة قديمي سَردَرِكلسكه رو، از جمله هنرمنداني هستندكه هريك به نوعي در ساخت و تزيين عمارت هاي مجموعه، ايفاي نقش كرده اند.

به كارگيري تكنيك لايه هاي رنگي گچ در ساخت قاب آينه گچي ( نمونه و طرح مورد نظر براي اجراء : آرم دانشگاه سوره )

شيخي، عليرضا

شيخي، عليرضا

1400

ع، 159ص.: مصور، جدول، نمودار

Typology and visual analysis of decorations related to the architecture of Masoudiyeh mansion in Tehran during the Qajar era

Mas'oud Mirza Zell'e Soltan , Masoudieh Mansion , Architectural Decorations , Qajar Art

Applying the technique of colored layers of gypsum in making gypsum mirror frames ( sample and design to be implemented : logo of soura University )

كارشناسي ارشد