شماره ركورد
1690
دانشجو
روح روان، معصومه
رشته تحصيلي
پژوهش هنر
عنوان
تحليل تصويري پيكرههاي انساني در كارتهاي بازي گنجفه دوران قاجار با تكيه بر رويكرد شمايلشناسي
چكيده
تفريحات و سرگرمي ها بخش مهم از مسائل اجتماعي و فرهنگي جامعه در همه ادوار و ملتها به شمار مي آيند. در هر دوره اي از تاريخ به جهت پركردن اوقات فراغت و هم¬چنين در تقابل مستقيم با وضعيت اقتصادي، افراد سرگرمي هاي مخصوص به خود را داشتند. در دوره قاجار بازي ها، بازتابي از جلوه هاي فرهنگ و اجتماع جامعه را در برمي گرفت. يكي از بازي هاي پرطرفدار دوران قاجار كه در ميان بزرگزادگان، بخصوص فتحعليشاه و درباريانش بسيار محبوب بوده، بازي «گنجفه» يا گنجيفه نام دارد كه بهنوعي بازي قديمي ايراني اطلاق مي گردد كه امروزه ازميانرفته است. قدمت اين بازي را در ايران مي توان به عصر صفويه نسبت داد. گنجفه به نوع بازي و ورق هاي ارزنده اي اطلاق مي گردد كه از جنس مقوا يا چوب در اندازه هاي مشخصي ساخته مي شد و هنرمندان چيرهدست با استفاده از تكنيك نقاشي لاكي، تصاويري بر روي آن نقاشي مي كردند. در اكثر اين كارت ها فيگورهاي انساني باحالت هاي مختلف و با تأثير از الگوهاي غيرايراني و با شيوه هاي نگارگري ايراني به تصوير درآمده است. اين الگوها و تأثيرات متقابل درمورد تاريخ نقاشي ايران امري مشهود است. هدف از اين پژوهش تحليل شمايل شناسانه و تصاوير شمايلي در دوران قاجار و رابطۀ آن با پسزمينههاي اجتماعي و فرهنگي هنري در اين دوره است. اين پژوهش در زمرۀ پژوهش هاي توصيفي - تحليلي قرار دارد و گردآوري داده ها از طريق منابع كتابخانه اي و ميداني انجام شده است. در اين پژوهش با اتخاذ رويكرد شمايل شناسانه اروين پانوفسكي، به مطالعه نقوش انساني مصور شده در ورق هاي گنجفه دوران قاجار كه امروزه در موزه هاي ايران و جهان نگهداري مي شوند، پرداخته ايم. در همين راستا با سپري كردن مراحل سهگانه پانوفسكي دريافتيم كه تصاوير رسم شده بر ورق هاي گنجفه عصر قاجار، هم از جهت تكنيك هاي هنري و گاهي هم از جهت مضامين متأثر از رويدادهاي سياسي و فرهنگي و اجتماعي بستر دوره قاجار بوده است و با ديگر سنت هاي نقاشي لاكي اين عصر هم سو بوده. اين تصاوير از يكجهت روايتگر زندگي درباري و نشانگر قدرت و از جهتي بيانگر نمادين از مضامين ديني در بستر اجتماعي بوده است.
كليدواژه فارسي
هنر قاجار , بازي و سرگرمي , كارت بازي , گنجفه , نقاشي لاكي , شمايلشناسي , پانوفسكي
استاد راهنما
بهپور، باوند
سال دفاع
1400
مشخصات ظاهري
ض، 114 ص.: مصور
عنوان به انگليسي
A Visual Analysis of Human Figures Depicted in Qajar Ganjifa Playing Cards
كليدواژه لاتين
Qajar art , recreational games , playing cards , Ganjifa , lacquer painting , iconography , Panofsky
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد