1682

نقاشي

چگونگي تأثير هندسه ايراني بر شيوه ساماندهي تصوير در نگارگري‌هاي شاهنامه شاه‌طهماسبي

گرچه هندسه را امروزه به عنوان شاخه‌اي از علم رياضيات در نظر مي‌گيرند؛ اما در طول تاريخ هنر، به خصوص در هنر ايراني – اسلامي مي‌توان ردپاي هندسه را به وضوح ديد. گويي نمي‌توان مرزي دقيق را از نقطه‌اي كه هندسه به پايان مي‌رسيده و هنر آغاز مي‌شده، مشخص كرد. تصديق اين مسئله را مي‌توان در خود معماران، خوشنويسان و نگارگران جست كه علاوه بر تسلط بر دانش و فن مربوط به رشته‌ خود به هندسه نيز مسلط بوده‌اند و با تركيب اين توانايي‌ها شاهكارهاي را خلق كرده‌اند. در اين ميان هنر نگارگري كه يكي از فرازهاي آن را مي‌توان در دوره‌ صفويه جست به خوبي بازتاب‌دهنده‌ اين موضوع است. هنري كه به عنوان نمودي بارز از فرهنگ ايران شناخته مي‌شود. هدف اين پژوهش مطالعه‌ تحليلي هندسي بر روي چند نگارگري از كتاب برجسته‌ شاهنامه شاه‌طهماسبي، واكاوي هندسه‌ پشت اين آثار، شناخت تأثير هندسه ايراني بر ساماندهي نگارگري‌ها، بررسي روند شكل‌گيري و خلق اين نگارگري‌ها و روند خوانش نگارگري و اولويت‌بندي بصري مخاطب در مواجهه با اين آثار است. اين پژوهش سعي مي‌كند تا با شيوه‌ تحقيق توصيفي، پس از نگاهي اجمالي به بعد تاريخي مسئله پژوهش با استفاده از دو نوع تحليل هندسي و آماري به اين سوال پاسخ دهد كه آيا نگارگري‌هاي شاهنامه شاه‌طهماسبي بر اساس اصول هندسي ايراني ساماندهي شده‌اند يا خير. در انتهاي اين پايان‌نامه به پرسش‌هاي اصلي و فرعي اين پژوهش پاسخ داده شده و هندسه رويكردي واضح و مشهود در روند خلق نگارگري‌ها معرفي مي‌شود؛ اصلي كه ساختار را براي نگارگر معين مي‌كرده اما سد راه خلاقيت و آزادي عمل او نبوده است. همچنين با بررسي جامعه‌ آماري مورد مطالعه متوجه مي‌شويم كه خوانش افراد مختلف از نگارگري‌ها با يكديگر متفاوت است اما مشتركاتي هم بين آنها ديده مي‌شود كه اتفاقاً برخي از آنها منطبق بر اصول هندسي و خطوط پراهميتي است كه از تحليل هندسي اين نگارگري‌ها استخراج شده است.

بازآفريني 2

بهپور، باوند

خسروي، خسرو

1400

ف، 107ص.: تصوير، نمودار

The Effect of Persian Geometry on the Structure of Images in Shahtahmasb Book of Kings

Miniatures , Iranian Geometry , Shahnameh Shah Tahmasebi

كارشناسي ارشد