1676

سينما

تحليل بازنمايي مفهوم سايه در آثار سينمايي ايران بر اساس آراء كارل گوستاو يونگ

مباحث روانشناختي از ابتداي توليدات سينمايي مورد توجه سينماگران در سراسر جهان بوده است. پرداختن به ذهن و روان انسان و مشكلات حاصل از آن موضوع مورد توجهي براي كارگردانان و فيلمنامه نويسان بوده است. در سينماي ايران نيز اين موضوع مورد توجه كارگردانان قرار گرفته است و با عنوان سينماي روانشناختي ايران مطرح شده است. يونگ، يكي از روان تحليلگران مطرح دنيا، با پرداختن به موضوع ناهشيار و جنبه هاي مختلف آن تحولي عظيم در علم روانشناسي ايجاد كرد. در اين پژوهش كوشش شد با توجه به نظريه ناهشيار يونگ و مبحث سايه در اين نظريه، به بررسي فيلم هاي هامون، درخت گلابي و بانو پرداخته شد.پرسش اول در اين پژوهش مصاديق مفاهيم مورد نظر يونگ درباره ناهشيار در مورد فيلم هاي مورد بررسي است كه در پاسخ به اين پرسش به بررسي مفاهيم ناهشيار طبق نظريه يونگ در هر يك از نمونه هاي موردي پرداختيم.در فيلم هامون، مهرجويي به مبحث سايه پرداخته است. شخصيت هامون با سايه اش مواجه مي شود و سفر ذهني وي شروع مي شود ولي او دليل مشكلاتش را در دنياي بيرون جستجو مي كند و خود را مقصر نمي داند ولي با اين وجود او درگير فرديت خويش است و براي رسيدن به آن بايد به خودآگاهي برسد. در درخت گلابي، محمود دچار عدم آگاهي است و صحبت درباره درخت گلابي موجب بازگشت او به گذشته و در نتيجه ي آن رسيدن او به خودآگاهي مي شود. محمود به واسطه درخت گلابي به گذشته اش باز مي گردد و درخت عاملي است براي پيوند محمود به بخش ناهشيار او. محمود با سايه اش كه عدم وفادار ماندن به عشقش است مواجه مي شود و اين جنبه تاريكي از محمود است كه توان مواجه شدن با آن را نداشته است. در فيلم بانو، ناهشيار بانو وارد دنياي هشيار او مي شود و باعث شناخت و درك بانو از خود مي شود. از ابتداي فيلم بانو با سايه اش مواجه مي شود ورنج هايي كه در طي زمان مي كشد براي رسيدن او به هشياري است. در پرسش دوم چگونگي تاثير گذاري ضمير ناهشيار را علاوه بر جنبه بصري از لحاظ مفهومي در آثار منتخب بررسي مي كند كه در پاسخ به اين سوال بايد گفت در هر سه مورد بررسي شده تاثير ضمير ناهشيار در مفهوم نيز مشهود است براي نمونه در فيلم هامون در سكانسي كه هامون در حال تميز كردن كف آپارتمان است و گذشته اش را مرور مي كند تميز كردن كف آپارتمان از لحاظ مفهومي نشان دهنده ي پيرايش ذهني هامون است و پس از آن پاره شدن كيسه زباله، به اين مفهوم مي پردازد كه هامون براي رويارويي با ناهشيارش بايد با زباله ها مواجه شود تا به آگاهي كه آن را انكار مي كرد برسد و پرسش آخر : وجه اشتراك و تفاوت در بازنمايي و نحوه كاربرد مفهوم سايه در فيلم هاي مورد بررسي را بيان ميكند كه وجه اشتراك نمونه هاي موردي پژوهش در اين است كه در هر سه فيلم شخصيت هاي اصلي فيلم براي گذر از نا هشياري و رسيدن به هشياري بايد با سايه روبرو شوند با اين وجود در هر سه فيلم براي حل مشكلات به دنبال چيزي در دنياي خارجي هستند و خود را مقصر نمي دانند ولي درگير فرآيند فرديتي هستند كه براي رسيدن به آن بايد به خود آگاهي برسند و براي رسيدن به اين آگاهي بايد در گذشته خود سفر كنند و تفاوت در بازنمايي سايه در اين سه فيلم در مفهوم سايه براي هر يك از شخصيت ها است.هامون از سايه اش مي گريزد و از برخورد با سايه اش ترس دارد. سايه ي هامون خود خواهي و خود بيني اش است ولي سايه ي محمود در درخت گلابي بي وفايي او نسبت به عشق دوران نوجواني اش است و سايه بانو احساس گناهش در برابر دكتر حسام است و بر خلاف دو مورد گذشته در فيلم بانو، هاجر و شيرين تجلي ذهن بانو هستند و به نمايش ذهنيت بانو كمك مي كنند در فصل اول به بيان كليات پژوهش مي پردازيم و سوالات، اهداف، فرضيه و... مطرح مي شود. در فصل دوم پس از معرفي پيشينه پژوهش و نگاهي كوتاه به زندگي نامه يونگ، به نظريه ها و مفاهيمي كه يونگ در مبحث ضمير ناهشيار مطرح كرده است مي پردازيم. در فصل سوم به بررسي زندگي هنري و آثار مهرجويي و معرفي نمونه هاي موردي مي پردازيم. در فصل چهارم آثار منتخب را بر اساس نظريه هاي يونگ در مبحث سايه تحليل كرده و در فصل پنجم با پاسخ به سوالات مطرح شده در فصل اول و بررسي اهداف و فرضيه به نتيجه گيري مي پردازيم.

زن

ماسوري، شكوفه

سجادي حسيني، كاوه

1399

86 ص.: جدول

Representation analysis of the concept of shadow in Iranian cinema based on the views of Carl Gustav Jung

Cinema , Psychology , Jung's Unconscious Theory , Shadow , Mehrjui

The Woman

كارشناسي ارشد