1642

مهندسي معماري اسلامي

بررسي شاخص هاي اجتماع پذيري در معماري فضا هاي مذهبي معاصر

در گذشته مساجد به عنوان محل اجتماع مؤمنان در قلب مجتمع هاي زيستي و محله هاي مسكوني جاي داشته و در طول تاريخ جايگاه فعاليت ها وعملكردهاي متعددي بوده است. اين در حالي ست كه در حال حاضر، حضور جوانان در مساجد با اقبال كمي روبروست. در واقع كيفيت مساجد تنها توسط عوامل فيزيكي تعيين نمي شود، بلكه محصول ارتباط و برهم كنش متقابل بين فضاي مسجد و استفاده كنندگان از آن خواهد بود. مروري بر شهرهاي تاريخي ايران نشان دهنده آن است كه بناهاي مذهبي يكي از اساسي ترين عناصر بافت، ساخت و شكل شهرهاي ايراني در دوران اسلامي بوده اند. تداوم حضوربناهاي مذهبي در شكل شهر، از ظهور اولين شهرهاي شناخته شده تا امروز، موجب مي شود يك شهر اسلامي را نتوان بدون حضور مسجد و ديگر بناهاي مذهبي تجسم كرد. اجتماع پذيري در فضاهاي عمومي بر پايه ي نياز مردم به حس تعلق اجتماعي و تعامل با يكديگر مي باشد كه اين موضوع در يك فضاي اجتماعي حمايت كننده در كنار تامين آسايس فيزيولوژيكي، ادعاي قلمرو، حس مالكيت و دريافت عدالت در فضا، ميسر خواهد شد. شناخت مولفه هاي اجتماع پذيري مساجد محلي ايران براي تقويت اين جنبه مساجد حائز اهميت است.فضاي مسجد مي تواند بعنوان محل هاي درس و بحث و تعاملات اجتماعي و عبادت هاي فردي و فعاليت هاي فرهنگي و علمي و حتي به عنوان فضايي براي تفكر و تعمق و تحصيل ارامش به روي مردم باز باشند و از فضاي مسجد استفاده ي مداوم و حتي شبانه روزي كرد. در پژوهش حاضر روش تحقيق بر اساس تحقيق كيفي و شيوه نگرش سنجي صورت گرفته است در اين مسير ابتدا متون و اسناد كتابخانه اي پيرو رويكردكيفي(نگرش سنجي ) بررسي و پس از استخراج راهبرد هايي براي هر چه پر رنگ تر كردن نقش اجتماع پذيري مساجد بر اساس آن ها سايت انتخاب و پس از آن در گام سوم به جمع آوري اطلاعات سايت اعم از مدارك فني و عوامل محيطي سايت پرداختيم و در گام بعدي راهبرد هاي استخراج شده در مطالعه اوليه را در طراحي مسجد محله حنا يزد لحاظ نموده و طرح حاضر رابه عنوان مسجدي واجد شرايط اجتماع پذيري معرفي كرديم. نتايج حاصل از پژوهش نشان ميدهد كه عوامل موثر بر اجتماع پذيري مساجد مجموعه اي از عوامل عيني و غير عيني است . عوامل عيني را مي‌توان در عناصر معماري و كالبد شناسي مساجد پيگيري كرد اما عوامل غير عيني را مي توان تحت عنوان پتانسيل اجتماع پذيري سايت تشريح كرد و موضوعاتي مانند جايگاه سايت در محله ، رابطه سايت با گره هاي رفت و آمدي محله ، موقعيت سايت به لحاظ همجواري ها و ديگر مواردي از اين دست كه پيش از ساخت بنا حالت فيزيكي نداشته و عيني نمي باشند نتيجه يك بناي عبادي واجد شرايط اجتماعي پذير بودن بنا اين است كه ذات پتانسيل‌هاي اجتماع پذيري را داشته باشد و در مرحله طراحي عناصر معماري و كالبدي آن پتانسيل‌ها را عيان نموده و قوت بخشند در نهايت براي مثال در طراحي مسجد حناي يزد اين فرايند لحاظ گشته است موقعيت يابي اين مسجد واجد شرايط اجتماعي پذيري است و در طراحي كالبدي نيز موارد تقويت كننده در نظر گرفته شده است.

طراحي مسجد محله حناي يزد با رويكرد تقويت اجتماع پذيري در يك مسجد معاصر

رازقي، عليرضا

رازقي، عليرضا

1400

ت، 159 ص.: مصور، جدول، نقشه، نمودار

Investigating the indicators of sociability in the architecture of contemporary religious spaces

Mosque , socialization approach , building design in Yazd

Design of Hana neighborhood mosque in Yazd with the approach of strengthening socialization in a contemporary mosque

كارشناسي ارشد