1633

پژوهش هنر

سلجوقيان از جمله اقوام ترك نژادي بودند كه در اواسط قرن پنجم ه.ق توانستند بر بخش‌هاي وسيعي از سرزمين‌هاي اسلامي (تقريبا تمامي غرب آسيا) مسلط شوند. نهايتا اين حكومت در اواخر قرن ششم ه.ق اكثر سرزمين‌هاي تحت تسلط خود را از دست داد و حكومت‌هاي بزرگ و كوچكي مانند خوارزمشاهيان، اتابكان، سلاجقه روم و غيره سرزمين‌هاي تحت سلطه آنان را تجزيه نمودند. در زمان سلجوقيان آباداني‌هاي زيادي در گوشه و كنار ايران و از جمله شهر همدان صورت گرفت. در همدان گنبد علويان از شاخص‌ترين آثار برجاي مانده از اين دوره است. گنبد علويان شامل بنايي چهار گوش گنبددار بوده كه به نظر مي‌رسد محل تدفين يكي از بزرگان دين بوده باشد. اين بنا از مظر ابعاد معماري و فنون ساخت مقابر در زمان سلجوقيان مي‌تواند اطلاعات گران قيمتي را در اختيار ما قرار دهد. براي اين منظور، در اين پژوهش سعي شده تا ابتدا گنبد علويان از نظر فني و معماري مورد مطالعه و بررسي قرار گيرد. سپس جهت روشن شدن تاريخ ساخت بنا و تشابهات گونه‌شناختي اثر، مقايسه‌هاي تطبيقي با ساير ابنيه هم زمان در غرب و شمال غرب ايران صورت گيرد. در اين راستا، پنج بنا انتخاب شده‌اند كه شامل گنبد‌هاي سرخ و كبود مراغه، برج‌هاي خرقان و سه‌گنبد اروميه هستند. در فصلي مجزا اين پنج بناي تاريخي نيز به صورت جداگانه مورد مطالعه قرار گرفته‌اند و شرحي اجمالي از بخش‌هاي مختلف اين بناها ارائه گرديده است. پس از مقايسه و گونه‌شناسي بناي گنبد علويان، نتايج حاصل از مقايسه‌ها در فصل پاياني (نتيجه‌گيري) ارائه گرديده است. اين مطالعه براي روشن شدن ابعاد وجودي اثر گرانقدر گنبد علويان مهم و كاربردي و جهت روشن شدن سنت ساخت مقابر دوره سلجوقيان مفيد است. البته اين پژوهش آغازي براي مطالعات بيشتر بوده و در آينده در اين رابطه تحقيقات مفصل‌تري صورت خواهد گرفت.

جهانبخش، حيدر

حيدري، مهدي

1400

109 ص.: مصور، نقشه

The Comparative Study of the Alaviyan Dome of Hamedan with Other Tombs of the Seljuk Period (Case Study: Kabod and Sorkh Domes of Maragheh, Seh Gonbad Urmieh and Khargan Towers)

Alawite dome , Seljuks , architecture , architectural decorations

كارشناسي ارشد