1562

صنايع دستي گرايش پژوهشي هنرهاي سنتي

هنر گچبري يكي از قديمي ترين عناصر تزييني معماري ايران به شمار مي رود و براي چند دوره تاريخي جزء جدايي ناپذير از تزيينات مساجد بوده است. با گسترش دين اسلام در ايران و تا پيش از رواج كاشيكاري، طرحهاي مختلفي همچون "اسليمي"،"ختائي" وكتيبه هاي قرآني در گچبريها به عنوان تنها عامل زيبائي و تزئين بناهاي مذهبي به كار گرفته مي شد. تركيب بنديهاي دقيق و همچنين تنوع در نقش پردازي و ظرائف موجود در اين نقوش اهميت و ارزشمندي اين تزيينات را روشن مي سازد.از اين جهت مطالعه نقوش مي تواند علاوه بر بار معنايي، حامل ارتباط بين فضاي معماري و محتواي معنايي نقوش نيز باشد و ما را به شناسايي درك و فهمِ انديشه طراحانِ تواناي اين آثار رهنمون سازد.آثار گچبري يكي از بخش هاي افتخارآفرين معماري دوره سلجوقي و ايلخاني است كه منبع عظيمي از رمزهاي تصويري و نمادهاي فرهنگ اسلامي را در خود جاي مي دهد. در اين پژوهش ابتدا به بررسي گچبري و ويژگيهاي آن در دوران سلاجقه پرداخته شده و سپس با توجه به اولويت زماني (مساجد جامع اردستان و زواره در اوايل دوره سلجوقي و مسجد حيدريه و گنبد علويان در اواخر دوره سلجوقي) سير تكامل نقوش مورد بررسي قرار گرفته است. با توجه به اينكه تا كنون هيچگونه مطالعه در خور و شايسته اي روي تزيينات گچبري اين بناها انجام نشده پژوهش حاضر علاوه بر تهيه بانك تصويري از نقوش سعي در شناساندن هنر پرمايه اين دوران داشته است.ساماندهي,توصيف، طبقه بندي، مستندسازي و تحليل تطبيقي بعنوان مراحل اوليه و پايه اين پژوهش مي باشد.در بررسي طرح و نقشهاي گچبري در اين مساجد به رابطه بين تزيينات، انسجام و هماهنگي ومهارت گچ كاران در طراحي و اجرا اشاره شده است.در همه اين آثار آگاهي طراحان از مباني بصري در تركيب بنديهاي هوشمندانه و هدف دار ديده مي شود كه ناشي از شعور ذاتي و حس دين مداري اين هنرمندان در لحظه اجرا بوده است.

حاتم، غلامعلي

هوشيار، مهران

1391

بدون شماره گذاري، مصور

كارشناسي ارشد