1542

هنر اسلامي گرايش نگارگري

مطالعه تطبيقي رنگ و نقش زير گنبدهاي مساجد شيخ لطف الله و جامع عباسي

حكومت صفوي يكي از مهم‌ترين حكومت‌هاي ايران در زمينه رشد و فرهنگ و هنر مي‌باشد. انتخاب اصفهان به عنوان پايتخت توسط شاه عباس اول، زمينه را براي ساخت بناهاي باشكوه كه در خور پايتختي فرهنگي و هنري است فراهم مي‌كند. شاهكارهاي معماري اين دوره،‌ در مجموعه ميدان نقش جهان بروز مي‌نمايد كه از زيباترين ميدان‌هاي ثبت شده در سازمان يونسكو است. هر كدام از بناهاي موجود در اين ميدان، داراي تزيينات و آرايه‌هايي است كه در اوج زيبايي و كمال ساخته شده‌اند. در اين پژوهش كه هدف آن مطالعه بر روي نقوش دو مسجد شيخ لطف الله و جامع عباسي در اين مجموعه است، اختصاصاً به نقوش زيرگنبدهاي اين دو بنا مي‌پردازد. سطح رويي و زيرين اين گنبدها با كاشي معرق و هفت رنگ همراه با فرم‌هاي انتزاعي اسليمي و ختايي مزين شده است كه با رنگ‌هاي فيروزه‌اي، اكر، سفيد، مشكي، زرد زيبايي بصري ايجاد كرده و نظر تمام محققين جهان را به خود جلب نموده است. آنچه در تحليل و بررسي تزيينات زيرگنبدهاي مسجد شيخ لطف الله و مسجدجامع عباسي قابل توجه است شناسايي نقوش تزييني و اشتراكات و تفاوت‌هاي بصري ميان آن‌ها مي‌باشد. در اين پژوهش از روش تاريخي، توصيفي و تحليلي و روش گردآوري كتابخانه‌اي و ميداني استفاده شده است. در روند اين پژوهش، پس از بررسي تطبيقي صورت گرفته ميان نقوش زير‌گنبد اين دو مسجد، علاوه بر وجود شباهت‌هاي فراوان به لحاظ استفاده از فرم‌هاي اسليمي و ختايي تفاوت‌هاي بسياري در زمينه‌ي تركيب¬ بندي اين نقوش و ارتباط آن با فضاي گنبدخانه و حتي در مواردي در ارتباط با رنگ‌آميزي بدست آمده است. امّا در مجموع، ارتباط بصري نزديك بين آن‌ها وجود دارد كه متأثر از هم مكاني و هم زماني اين دو بنا و همچنين ايده‌هاي زيبايي شناسي عصر صفوي در زمان شاه عباس اول مي‌باشد. از طرفي نزديكي اين تزيينات با نقوش كتاب آرايي به خصوص تذهيب، نقوش فرش، پارچه و ديگر هنرها بيان مي‌دارد كه هنر توسط هنرمندان آن دوره به طور موازي در تكنيك‌هاي مختلف پيش مي‌رود.

اجراي يك قطعه تذهيب با الهام از نقوش زيرگنبد مسجد شيخ لطف الله

هوشيار، مهران

سعيدآبادي، سليمان

خواجه احمد عطاري، عليرضا

1393

A Comparative Study of the Patterns under the Domes of Sheikh Lotfollah and Jame Abbasi Mosques in Isfahan

Safavid Era , Decorative Patterns Under the Dome , Sheikh Lotfollah Mosque , Jame Abbasi Mosque

Working on a Piece of Tazhib Inspired by the Patterns under the Dome of Sheikh Lotfollah Mosque

كارشناسي ارشد